Regionale krachtenbundeling voor ruimtelijk talent
Ruimte voor Groei biedt aantrekkelijke carrièreswitch
Onze leefomgeving staat onder druk. Brabantse overheden hebben veel werk te doen. Meer dan de huidige professionals in het ruimtelijk domein aankunnen. Daarom lanceerden de Vereniging Brabantse Gemeenten (VBG) en de provincie Noord-Brabant in 2023 Ruimte voor Groei. Via dit ontwikkeltraject vonden al bijna 50 carrièreswitchers een baan bij 38 gemeenten. En er wordt alweer gewerkt aan een derde lichting. Andere regio’s tonen nu interesse in deze vernieuwende manier van werven.
Ruimte voor Groei draait in de kern om samenwerking en lef. Lef om als overheden niet af te wachten, maar samen het initiatief te nemen voor een oplossing van een gedeeld probleem: de krapte op de arbeidsmarkt. En dan vooral in het ruimtelijk domein. “We merkten dat veel overheden worstelen met het vinden van geschikte kandidaten”, vertelt Jeroen Smarius, directeur provincie Noord-Brabant en voorzitter van de stuurgroep Ruimte voor Groei. “Vaak zijn gemeenten aangewezen op relatief dure inhuur. Om dit te doorbreken, hebben we de krachten gebundeld voor een nieuwe manier van werven in overheidsland. Hierbij is bewust gekozen voor zij-instromers. Zij krijgen de kans om zich in 1 jaar te ontwikkelen tot volwaardig beleidsadviseur.” Brabant Magazine ging op verkenning.
Gemeentesecretaris
"Als gemeente word je grotendeels ontzorgd"
“De huidige arbeidsmarkt vraagt om creatieve oplossingen. Ruimte voor Groei is daar een krachtig voorbeeld van.” Dat zegt Peggy Hurkmans, gemeentesecretaris en algemeen directeur bij de gemeente Bernheze. “Groot voordeel van dit traject is dat je als gemeente grotendeels wordt ontzorgd. De werving en selectie worden professioneel begeleid, er zit een solide opleidingscomponent bij en er is veel aandacht voor een goede match tussen zij-instromer en gemeente. Nog een sterk punt is dat de selectie gebeurt op basis van competenties en minder op kennis. Als gemeenten moeten we daar veel meer naartoe: mensen aannemen op potentieel, niet alleen op inhoud. En ze zijn ook nog eens verfrissend voor de organisatie.”
Doorontwikkeling
Als lid van de stuurgroep van Ruimte voor Groei denkt Hurkmans strategisch mee over de doorontwikkeling van het traject. Zo worden nu ook waterschappen en omgevingsdiensten benaderd om deel te nemen. Daarnaast verdiept de stuurgroep zich in de aanpak van de krapte op de arbeidsmarkt. “Dat is natuurlijk het grotere vraagstuk achter Ruimte voor Groei”, zegt Hurkmans. “We vissen als gemeenten allemaal in dezelfde, steeds kleiner wordende vijver. Vanuit de stuurgroep verkennen we daarom ook hoe we als overheden nog meer gezamenlijk kunnen optrekken.”
Schaalbaar en herhaalbaar
Uitgangspunt was dat het traject effectief moest zijn én schaalbaar en herhaalbaar. Ook moesten alle gemeenten in Brabant kunnen meedoen – van de kleinste dorpen tot de grote steden. Die inclusiviteit zat ook in de praktische keuzes. Zo werd het salaris voor iedere carrièreswitcher gelijkgesteld, ongeacht in welke gemeente de zij-instromer terecht zou komen. De animo voor de eerste drie lichtingen was gigantisch: meer dan 900 kandidaten meldden zich aan. En dat is niet voor niets. De zij-instromers kunnen zonder overheidservaring aan de slag bij een gemeente en volgen tegelijkertijd een op maat gesneden opleiding. Leren ‘on the job’ dus. Tot nu toe kregen 54 deelnemers een jaarcontract bij 38 gemeenten; van hen werken er 49 nog steeds voor de Brabantse overheid.
Buddy
"Een zachte landing is wel zo fijn"
Ruimte voor Groei bestaat niet zonder buddy’s. Want als zij-instromer ‘on the job’ word je toch in het diepe gegooid. “Een zachte landing is dan wel zo fijn”, zegt Cees van Nuland, beleidsmedewerker Ruimtelijke Ordening bij de gemeente Son en Breugel. “Als buddy probeer ik de zij-instromer vooral veiligheid te bieden. En de verwachtingen een beetje te dempen, want ook aan het einde van het opleidingsjaar weet je nog lang niet alles. En dat is helemaal oké. Ook zonder volledige inhoudelijke kennis is de zij-instromer al van waarde – juist door de frisse blik.”
Laagdrempelige instap
Voor Van Nuland zit de kracht van Ruimte voor Groei in de laagdrempelige instap voor gemeenten. “Je weet dat je voor een heel groot deel wordt ontzorgd in het selectieproces, en dat er een goed opleidingsprogramma achter zit. Binnen één dag hadden we een breed scala aan mensen gesproken én een geschikte kandidaat gevonden. Met minimale voorbereiding. Dat maakt deelname aan het ontwikkeltraject voor een gemeente heel aantrekkelijk.”
Lef loont
Dat nu ook landelijk de ogen zijn gericht op het ontwikkeltraject, laat zien dat lef loont. Zo ondersteunt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) het initiatief. Volgens Bart Geerdink, programmamanager Uitvoeringskracht en arbeidsmarktkrapte bij de VNG, zijn creativiteit en nieuwe werkvormen heel belangrijk om tot nieuwe oplossingen te komen. “Dat is precies wat Ruimte voor Groei doet: gemeenten en de provincie trekken samen op, over gemeentegrenzen heen. Daarbij kijken ze verder dan de standaardwerving: ze boren met zij-instromers andere doelgroepen aan voor de grote maatschappelijke opgaven. Daarbij is het essentieel om de nadruk niet te leggen op het werven alleen, maar juist op het behouden van mensen.”
Deelnemer Jorien
"Ik lever nu een waardevolle bijdrage"
Van een puur commerciële baan naar de functie van projectadviseur van het team Openbare Ruimte bij de gemeente Moerdijk. Jorien Melsen (35) waagde de overstap. Een goede keuze, zo bleek al snel. “Ik ben hier echt in een warm bad terechtgekomen. In mijn vorige baan miste ik het gevoel van betekenisvol zijn. De functie was voornamelijk commercieel, terwijl ik veel liever iets maatschappelijks wilde doen. Op internet kwam ik de vacature voor Ruimte voor Groei tegen. Meteen wist ik: hier moet ik op solliciteren.”
Politieke proces
Het werd Moerdijk, de gemeente van haar voorkeur. De eerste maanden van het traject was het met 2 tot 3 lesdagen per week flink aanpoten. En ook de laatste maanden waren behoorlijk intensief. “Ondertussen moest ik ook het politieke proces in de vingers krijgen”, vertelt Melsen. “Zonder ervaring bij de overheid was dat natuurlijk compleet nieuw voor mij. Maar het was een geweldige ervaring. En door bezig te zijn met maatschappelijk relevante thema’s, heb ik het gevoel dat ik nu een waardevolle bijdrage lever.”
Publieke samenwerking
Na 2 succesvolle lichtingen en een 3e op komst heeft het ontwikkeltraject bewezen een innovatief instrument te zijn om gemotiveerde, maatschappelijk betrokken zij-instromers binnen te halen. Dat het traject is ontwikkeld vóór en dóór gemeenten is de kracht van Ruimte voor Groei, zegt projectleider en coach Veerle Hendriks. “Het gaat om publieke samenwerking waarin kennis, risico’s, opbrengsten én successen worden gedeeld. Vanaf het begin is ingezet op een traject van meerdere lichtingen. En dat moet ook inhoudelijk uit te breiden zijn naar andere beleidsdomeinen. Bij voldoende animo voor een domein onderzoeken we of en hoe we dat kunnen inpassen in de opleiding.”
Deelnemer Gerrie
"Bij een gemeente maak je best snel impact"
Ze deed een hbo-studie Ruimtelijke Ordening. Maar de bouwcrisis in 2013 bracht Gerrie van Rijzingen (39) op een ander spoor: ze zette haar creativiteit in als implementation officer bij een productiebedrijf in de kantoorbranche. “Na 14 jaar begon het te kriebelen. Ik wilde impact maken op de leefomgeving, niet alleen op de kantooromgeving. Als beleidsmedewerker Verkeer en Mobiliteit bij de gemeente Bladel doe ik dat nu. En omdat je bij een gemeente dicht bij de inwoners staat, is die impact best snel te maken.”
Langdurige samenwerking
De combinatie van leren en werken tijdens het ontwikkeltraject beviel Van Rijzingen goed. “Doordat je direct met je nieuwe baan start én de opleiding volgt, moet je op 2 plekken landen. Dan is het prettig om met je studiegenoten ervaringen en onzekerheden te kunnen delen. Wat ik ook fijn vond, is dat ik wist dat de gemeente Bladel mijn werkplek zou worden. Je bouwt dan vanaf het begin aan je plek in de organisatie, in plaats van te moeten switchen zoals bij detachering of een traineeship. Dat jobhoppen ligt me niet, ik ga liever voor een langdurige samenwerking.”
Veerle Hendriks
Jeroen Smarius
Leerlessen
Leerlessen zijn er ook. Want Ruimte voor Groei is een dynamisch traject dat zich blijft ontwikkelen. Zo blijkt uit de eerste edities dat deelnemers en gemeenten het traject niet moeten onderschatten. “De overstap naar een gemeentelijke functie is ingrijpend en vraagt veel van beide kanten”, aldus Hendriks. “Daarom is er tijdens de wervingscampagne al aandacht voor verwachtingsmanagement en staat duidelijke communicatie hoog in het vaandel.” Nog een leerles: goede begeleiding op de werkvloer is voor de zij-instromers essentieel. De buddy speelt hierin een belangrijke rol. Deze directe collega zorgt op de werkvloer voor een zachte landing van de carrièreswitcher. Om ervoor te waken dat de begeleiding niet te zwaar op één persoon leunt, is het advies aan gemeenten om de rol te verdelen over meerdere collega’s.
Blauwdruk
Ter inspiratie voor andere regio’s om anders om te gaan met personeelswerving voor de fysieke leefomgeving, ligt er nu een blauwdruk. “Hierin leggen we uit hoe het ontwikkeltraject in Brabant werkt en wat de ervaringen zijn die we samen hebben opgedaan”, vertelt Hendriks. “Zie het als een handleiding die per regio toegespitst kan worden. Passend bij de lokale context, maar met dezelfde gezamenlijke ambitie: talent aantrekken, ontwikkelen én behouden voor het ruimtelijk domein.”
Deel deze pagina via