Actieplan Brabantse Bomen
Aan de slag met 25 actiepunten
Gezonde bossen zijn onmisbaar voor Brabant. Ze zorgen voor zuurstof, vangen CO₂ op, zuiveren ons drinkwater en leveren hout. Bossen zijn ook belangrijk voor de biodiversiteit, voor een gezonde bodem en voor een fijne plek om te wonen. Met de juiste boom op de juiste plek wordt Brabant steeds groener, gezonder en klaar voor de toekomst. Daarom gaat de provincie Noord-Brabant meer nieuwe bossen aanplanten en bestaande bossen gezonder maken. Hoe? Dat staat in het Actieplan Brabantse Bomen. Daarin heeft de provincie Noord-Brabant samen met haar partners 25 actiepunten bedacht voor de uitvoering van de Brabantse bossenstrategie.
Brede welvaart
Gezonde bossen en bomen zijn heel veel waard. Niet alleen voor natuur en klimaat of als grondstof voor de economie, maar ook voor een goede kwaliteit van leven overal op de wereld, nu en in de toekomst. Dit noemen we brede welvaart.
Blijvende natuur
Op heel veel plekken in Brabant planten mensen bomen en zorgen ze voor bossen. Organisaties en vrijwilligers zijn het hele jaar actief, weer of geen weer. Ze vlechten heggen, verplanten bomen en leggen nieuwe (voedsel)bossen aan, in en rondom de stad of op het platteland. Ook binnen en buiten natuurgebieden gebeurt er veel. Stichting ARK Rewilding Nederland vierde onlangs een belangrijke mijlpaal. Op een stuk grond aan de Dommel in het Groene Woud realiseren zij 50 hectare natuurbos. Dankzij een afspraak (de zogenoemde Kwalitatieve Verplichting) blijft dit stuk grond natuur, ook voor toekomstige eigenaren.
Foto rechts: Aanleg van voedselbos de Noteneters
Inheemse of autochtone bomen?
Om ervoor te zorgen dat er sterke bossen worden aangeplant is het belangrijke dat er inheemse of autochtone bomen worden aangeplant. Deze bomen zorgen voor een grotere biodiversiteit, kunnen beter tegen ziektes en soms ook klimaatverandering. Maar wat betekent inheems en autochtoon? Planten en bomen zijn inheems als ze vanzelf in een gebied zijn gaan groeien na de laatste ijstijd. Een boom is autochtoon als hij afstamt van deze inheemse bomen. Autochtone bomen zijn al vele generaties in hetzelfde gebied gebleven en goed aangepast aan de omstandigheden daar.
Herken jij de inheemse of autochtone Brabantse boom? Kijk hieronder naar 5 prachtige exemplaren en leer meer over de Brabantse bomen.
Foto's: Bert Maes
De Noordse aalbes (Ribes spicatum) Zeer zeldzaam houtig gewas en groeit alleen nog in de Brabantse Biesbosch. Een bijna levend fossiel. Een van de wilde voorouders is van de cultuuraalbes. De Noordse aalbes is typisch voor de kleinere rivierslenken met een wisselende waterstand.
De wilde beuk (Fagus sylvatica) Een algemene boomsoort in ons land. Komt nog maar weinig voor in het wild. Vroeger stond deze boom bij bijna elke boerderij op het erf. Je komt de wat oudere exemplaren die zijn uitgegroeid tot imposante bomen tegen op de Brabantse wal.
De Zomereik (Quercus robur) Niet zeldzaam. Het hout is waardevol voor veel doeleinden, zoals brandhout, bouwhout, houtskool. En de eikels zijn hoogwaardig voer voor zwijnen. In de Loonse en Drunense Duinen komen oeroude exemplaren voor zoals op deze afbeelding. Uit DNA-onderzoek blijkt dat voorouders van deze eiken ongeveer 13.000 jaar geleden vanuit het Iberisch schiereiland naar het noorden migreerden.
De Maasheggen Honderden kilometers heggen die veelal werden gevlochten. De heggen zijn meestal van meidoorn, maar ook van de gewone es (Fraxinus exelsior) zoals op deze afbeelding. De heggen worden gebruikt als veevoer en voor hout.
De wegedoorn (Rhamnus cathartica) Zeldzaam in Brabant, vooral te vinden in beekdalen zoals bij de Maasheggen. De bessen zijn niet eetbaar. Het hout wordt al duizenden jaren gebruikt. Archeologen vonden in een boerderij uit de ijzertijd een drietal paaltjes van wegedoorn die een magische werking zouden hebben. De wonderen zijn de wereld niet uit, ook niet in Brabant.
Podcast
In de nieuwe podcast Brabantse Bomen delen initiatiefnemers hun verhalen. Ondernemer René van Ass van Stichting Bos van Oss plantte samen met inwoners, bedrijven en de gemeente bijna 20 hectare bos in Oss. “Mensen kunnen niet zonder natuur, de natuur is een pracht van een noodzaak,” zegt hij. Ook Ger van den Oetelaar (stichting ARK Rewilding Nederland) en Lianne van Genugten (boerderij Vaderland) vertellen waarom zij bomen aanplanten of wilde natuur maken. Ontdek de tips en ervaringen van bomenexperts en bosliefhebbers. Luister naar hun ervaringen in de podcast Brabantse Bomen via Spotify.
René van Ass (r), hier met gedeputeerde Hagar Roijackers
"Bomen zijn een prachtige noodzaak"
"Leembossen zijn de meest biodiverse bossen van Nederland"
Ger van den Oetelaar - Foto: Marjolein Bezemer
Lianne en Joep van Genugten
"Wij geloven dat de natuur een gezonde balans creëert"
Gemeentedag: ben jij erbij?
Werk jij als gemeenteambtenaar aan de uitvoering van de bossenstrategie? Op maandag 26 januari 2026 van 13:00 uur tot 16:00 uur houdt het team Actieplan Brabantse Bomen een gemeentedag in het provinciehuis in 's-Hertogenbosch. Tijdens deze middag staat de Brabantse bossenstrategie en de uitvoering van deze opgave centraal. Daarnaast worden voorbeeldprojecten gedeeld en is er ruimte om je ervaringen vanuit de gemeente te delen. Bijvoorbeeld als het gaat om het efficiënt gebruiken van ruimte om bos aan te planten.
Wil je meedoen? Meld je dan hier aan.
Een jong, net aangeplant bos
Wist jij dat...?
...jij misschien wel op een plek woont dat ooit bos was?
...veel Brabantse plaatsnamen verwijzen naar oude bossen? Bijvoorbeeld ‘s-Hertogenbosch, Groot Loo en Wouwse Plantage.
...ook andere plaatsnamen die beginnen of eindigen op -hout, -holt, -hulst of -laar meer vertellen over bosgebieden van vroeger?
...voor het aanplanten van nieuw bos zijn deze bosplaatsnamen ook interessant zijn?
Deel deze pagina via