Drie fans van kringlooplandbouw
"Wij zijn nog jong, dus wij willen vooruit"
Pieter Smits
Bert van Ruitenbeek - foto Gabriela Hengeveld - Decade of Action
Ronald van Elst
Een landbouwsysteem waarin afval niet bestaat, maar steeds opnieuw een waardevolle grondstof wordt. Dat is het idee achter kringlooplandbouw, een aanpak die steeds meer terrein wint. Wie zijn de mensen die een bijdrage leveren aan de kringloopketen van landbouw en voedsel in Brabant? In gesprek met een voedselrecycler, een containervervoerder en een aanhanger van biologisch-dynamische landbouw. “Wij zijn nog jong, dus wij willen vooruit.”
Kringlooplandbouw is een duurzame vorm van landbouw waarin reststromen en nutriënten worden hergebruikt. Het doel: verspilling minimaliseren, biodiversiteit versterken en emissies verlagen. De provincie Noord-Brabant zet zich in voor kringlooplandbouw door toe te werken naar gesloten kringlopen in de landbouw- en voedselketen. Hergebruik van voedselreststromen is daarin belangrijk.
Circulair en toekomstbestendig
De grote vraag is: wat drijft iemand om fanatiek bezig te zijn met de kringloop in landbouw en voedsel? “Mijn broer en ik willen een circulair en toekomstbestendig bedrijf achterlaten voor onze kinderen”, reageert Pieter Smits namens Kwaliflex Food Recycling in Wanroij. Ronald van Elst, die voedingsmiddelen naar Kwaliflex vervoert, zegt: “Recyclen en hergebruiken is mijn lust en mijn leven.” En Bert van Ruitenbeek heeft als directeur van het keurmerk Demeter dagelijks contact met boeren die biologische voedingsproducten leveren aan met name natuurwinkels. “Onze boeren verbinden zich met de bodem, het landschap en hun omgeving. Daar worden ze blij van. En ik ook.”
“Mijn broer en ik willen een circulair en toekomstbestendig bedrijf achterlaten voor onze kinderen”
Pieter Smits
Koploper in reststroomverwerking
Laten we beginnen in Wanroij. Hier runt Pieter Smits samen met zijn broer een circulaire varkenshouderij. Onder de naam Kwaliflex Food Recycling zijn zij koploper in het verwerken van reststromen. “Wij pakken levensvoedingsmiddelen uit en bewerken ze, zodat ze een nieuwe bestemming krijgen”, vertelt Smits. “We gaan aan de slag met snijresten, foutverpakkingen, fout fabricaat en producten die over de datum zijn.”
Na het uitpakken – het plastic, karton, papier, glas en blik wordt zo mogelijk gerecycled – selecteren de medewerkers waar de grondstoffen heen gaan. Een deel bewerken we tot eigen veevoer. Een ander deel gaat naar de waterzuivering, als voeding voor de bacteriën die het water helpen schoon te houden. En tot slot zetten bacteriën een belangrijk deel in een biogasinstallatie (meerdere afgesloten tanks) om in biogas. “Dat biogas zetten we deels om in groene stroom voor 13.000 lokale huishoudens en deels in groen gas voor 12.000 huishoudens.”
Bert van Ruitenbeek
“Onze boeren verbinden zich met de bodem, het landschap en hun omgeving. Daar worden ze blij van. En ik ook”
Geen reststromen
Bert van Ruitenbeek heeft een eigen visie op het sluiten van kringlopen. Zijn organisatie Demeter reikt keurmerken uit aan agrariërs die geen kunstmest gebruiken, nauwelijks veevoer importeren én geen pesticiden gebruiken. “Als je dat achterwege laat, zet je enorme stappen”, meent Van Ruitenbeek. “Want dat betekent: veel minder energie, transport en natuurschade. En doordat onze boeren veel minder dieren houden, leveren ze ook een bijdrage aan een meer plantaardig systeem.”
Bij het keurmerk zijn ruim 150 biologisch-dynamische bedrijven aangesloten. Binnen hun bedrijfsvoering ontstaan geen reststromen; ze werken met een zoveel mogelijk gesloten kringloop van mest en voer. Hoeveel grond heeft een agrariër nodig die voor de Demeter-aanpak wil kiezen? “Het gaat om een extensieve werkwijze”, zegt Van Ruitenbeek. “Met gemiddeld 65 hectare hebben deze bedrijven de grootste oppervlakte landbouwgrond van Nederland. Maar het kan ook op een klein perceel. Zowel kleine pluktuinen van vijf hectare als akkerbouwbedrijven van 150 hectare werken volgens onze methode.”
“Recyclen en hergebruiken is mijn lust en mijn leven”
Ronald van Elst
Weggooien is doodzonde
In Haps levert Ronald van Elst een bijdrage aan circulaire voedselverwerking. Met zijn bedrijf vervoert hij reststromen naar Kwaliflex. “Wij werkten 30 jaar geleden al samen met Kwaliflex”, vertelt hij enthousiast. “Destijds ging het om het water en zand dat vrijkomt bij het wassen van aardappelen. Een paar jaar geleden kwam Pieter naar me toe met de vraag of we wellicht meer konden samenwerken. Nu vervoeren we verpakte aardappelen naar Kwaliflex, maar ook pizza’s die van de fabriek komen, hondenbrokken, babyvoeding en koekjes.” Voor Van Elst is het heel simpel: “20 ton koekjes zomaar weggooien is toch doodzonde?” Bovendien zijn de tijden veranderd. “Tegenwoordig zijn stortkosten hoger dan recyclekosten. En je mag pas storten als je kunt aantonen dat er echt geen andere weg is.”
Kwaliflex Food Recycling in Wanroij
Vervoer van reststromen bij het bedrijf van Ronald van Elst in Cuijk
Samen
Het motto van de provincie Noord-Brabant qua kringlooplandbouw en voedselreststromen is: samen. Er is samenwerking nodig tussen agrariërs, bedrijven, consumenten en overheden. Dat belang onderstrepen de 3 geïnterviewden. Pieter Smits is zeer te spreken over zijn samenwerking met de lokale en provinciale overheden. “Wij zijn heel blij met de beleidsmedewerkers van de provincie en de gemeenten. Aan alles merk ik dat ze onze aanpak steunen wat betreft voedselrecycling en kringlooplandbouw. Ze streven naar een snelle dienstverlening.” Ronald van Elst is enthousiast over zijn samenwerking met Kwaliflex en Pieter Smits. “Pieter en ik hebben vaak contact. Korte lijntjes, daar houd ik van. Een voorbeeld? Een kameraad van mij zit in de vleesverwerking en heeft dus reststromen. Ik heb hem een keer meegenomen naar Pieters bedrijf. Zo kwamen ze tot elkaar.” Bert van Ruitenbeek wordt op zijn beurt blij van samenwerking tussen agrariërs. Als een agrariër de overstap wil maken naar biologisch boeren, helpt het enorm om met een ervaren boer in gesprek te gaan. “Zelfs als je op slechts 10% van je bedrijf wilt beginnen met biologisch boeren: praat erover. Want dan gaan andere mensen aanhaken of je helpen. Het zou mooi zijn als de overheid zo’n ‘agrarisch buddysysteem’ mogelijk maakt.”
Steun in de samenleving
Zowel de voedselrecyclingaanpak van Kwaliflex als de biologische aanpak van de boeren die werken volgens het Demeter-keurmerk krijgt veel steun in de samenleving. Smits ontving dit jaar op Koningsdag ruim 600 fietsers op zijn landgoed De Princepeel. “We lagen op de route van een fietstocht georganiseerd door het Wanroijs Actie Comité, dat sociale, culturele en recreatieve activiteiten organiseert. Ze kregen een korte rondleiding. Als we mensen uitleggen wat we doen en waarom, zijn ze altijd enthousiast.”
Ook de boeren die bij het Demeter-keurmerk zijn aangesloten, krijgen veel mensen over de vloer. “We hebben relatief veel grote bezoekboerderijen die 10.000 tot soms 100.000 bezoekers per jaar trekken. Zij aaien de geiten, eten een ijsje, bezoeken de winkel.” Als voorbeeld noemt Van Ruitenbeek de populaire Genneper Hoeve vlakbij Eindhoven. “Een stadsboerderij met prachtige roodbonte melkkoeien, een kaasmakerij, kippen, varkens en tuinbouw. Dat is een ideale plek om je te verdiepen in de biologisch-dynamische aanpak.”
Lees meer over kringlooplandbouw
Deel deze pagina via