Code rood voor drinkwater in Brabant
Het is Code rood voor de drinkwatervoorziening in Brabant. Door bevolkingsgroei en economische ontwikkelingen stijgt de vraag naar drinkwater. En door klimaatverandering is er meer droogte. Gedeputeerde Saskia Boelema, Rob van Dongen (directeur Brabant Water) en de wethouders Hans Peter Verroen (Bergen op Zoom) en Evelien Kostermans (Tilburg) deelden hun zorgen én hun plannen tijdens een recent webinar.
Op donderdag 2 oktober 2025 kwamen raadsleden uit Brabant online samen voor een webinar. Vanuit de iconische Belcrumwatertoren in Breda klonk een duidelijke boodschap: het is Code (donker)rood.
Drinkwater van grondwater
“In Brabant maken we drinkwater van grondwater: heel diep onder de grond, van hoge kwaliteit, eenvoudig te zuiveren en duurzaam,” zegt Rob van Dongen. “De drinkwatervraag neemt toe, terwijl het aanbod door beperkingen van grondwateronttrekking vast staat.”. Om het zoete grondwatersysteem te ontzien en het grondwatersysteem te herstellen, hebben Brabant Water en de provincie Noord-Brabant namelijk afspraken gemaakt voor een plafond aan de grondwateronttrekkingen. Volgens Van Dongen staat “heel Brabant op Code rood, maar West-Brabant is donkerrood”. De leveringszekerheid komt op korte termijn onder druk te staan en op langere termijn is dat niet vol te houden.
Woningbouw gaat voor
Wat merk je daarvan in de praktijk? Woningbouw gaat voor, zegt Van Dongen: “De drinkwaterbedrijven hebben een wettelijke plicht om de woningbouw van drinkwater te voorzien. Als er keuzes moeten worden gemaakt, dan staat woningbouw altijd bovenaan,” aldus Van Dongen. Maar bedrijven krijgen te maken met strengere regels. In West-Brabant worden geen nieuwe bedrijven met een grote drinkwatervraag (meer dan 20.000 kubieke meter per jaar) meer aangesloten. En grootverbruikers (boven 100.000 m3/jaar) betalen volgend jaar een hoger drinkwatertarief en een hogere belasting om zuinig gedrag te stimuleren. Hij roept gemeenten op om drinkwaterbelangen, zoals duurzame beschikbaarheid en de bescherming van drinkwaterbronnen, structureel vast te leggen in hun ruimtelijke plannen.
Saskia Boelema
Hans Peter Verroen
Rob van Dongen
Evelien Kostermans
“Als er keuzes moeten worden gemaakt, dan staat woningbouw altijd bovenaan”
Groeiplannen onder druk
Wethouder Hans-Peter Verroen van Bergen op Zoom ziet de druk ook terug in de groeiplannen. “Code rood gaat ervoor zorgen dat de groeiambities die Bergen op Zoom en andere West-Brabantse gemeenten hebben op het gebied van woningontwikkeling en economie onder druk komen. Wij zetten in op 7.000 nieuwgebouwde woningen in 2040.” Regionaal gaat het al om 26.000 woningen richting 2030 en 55.000 richting 2040. Goed voor een stijgende watervraag van 6,2 miljoen m³ per jaar. “Dat baart ons grote zorgen.” Daarom wil hij in de ‘actiemodus’ komen, in samenspraak met de provincie, Brabant Water en andere partners. “Samen kunnen we de omgeving aanpassen om voldoende aanbod van water veilig te stellen, op een duurzame manier.”
Roep om duidelijkheid
Tilburg bouwt door, en heeft daarom behoefte aan duidelijkheid. “We hebben een woningbouwopgave van 25.000 woningen voor 2040,” zegt wethouder Evelien Kostermans. “Als wij horen dat er misschien niet genoeg drinkwater is, maken we ons grote zorgen. Wie krijgt er als eerste geen water meer? En wanneer? We begrijpen dat drinkwater schaars is, maar we hebben vooral duidelijkheid nodig om goede keuzes te maken.” Ze schetst de spanning in het gebied: Enerzijds hebben de inwoners en bedrijven in Tilburg drinkwater nodig, anderzijds maken we ons zorgen om de gevolgen van de drinkwaterwinning. Deze drinkwaterwinning ligt in Stadsbos013, een bosgebied dat al te lijden heeft onder verdroging. Om dat zoveel als mogelijk te beperken laat de gemeente regenwater infiltreren en stimuleert ze waterbesparing. Zo is Tilburg bezig met de pilot “Koningswei”, een nieuwe wijk in het centrum van Tilburg. Daar gaan woningen gebouwd worden die douchewater gaan gebruiken voor toiletdoorspoeling. Zo gaat het drinkwatergebruik van de bewoners van dit project terug naar 100 liter per persoon per dag, dat is 30 liter minder dan het huidige gemiddelde gebruik. We hopen dat dit systeem in de toekomst op meer plaatsen toegepast gaat worden.
Sturen op herstel
De provincie Noord-Brabant bewaakt de drinkwatervoorziening op de lange termijn, zegt gedeputeerde Saskia Boelema. “De provincie is verantwoordelijk voor de vergunningen en de bescherming van drinkwaterbronnen, samen met andere overheden.” Het doel is om het grondwatersysteem te herstellen: “In de Droogteagenda heeft de provincie vastgelegd dat we in Brabant 100 miljoen m³ minder grondwater willen onttrekken en 150 miljoen m³ meer water willen vasthouden. Dit moet leiden tot een stevig grondwatersysteem in 2040.” Gemeenten kunnen volgens Boelema aan drie knoppen draaien: grondwater beschermen, het watersysteem herstellen en projecten opzetten om water te besparen.
Goede voorbeelden
Gemeenten zetten nu al stappen. In Bergen op Zoom gebruikt sportpark Rozenoord geen drinkwater meer om te sproeien; een initiatief van de gemeente, Brabant Water en de provincie Noord-Brabant. Het vergroot de bewustwording bij inwoners én laat zien dat samenwerking loont. Ook Tilburg werkt met Waterschap de Dommel en de provincie aan een grijswatersysteem in de nieuwbouw, mede gefinancierd met een bijdrage van €1,1 miljoen vanuit de Provincie. Zo wordt de woningbouwopgave gekoppeld aan structurele besparing. “Drinkwater is een kritische succesfactor in de woningbouw,” benadrukt gedeputeerde Boelema. Bekijk hieronder de video's van de projecten in Bergen op Zoom en Tilburg.
Samen in actie
De oproep van de partijen is concreet. Van Dongen vraagt gemeenten om drinkwater te verankeren in omgevingsvisie en -plan en samen te werken aan een minder snelle groei van de vraag naar drinkwater. Boelema vat het slotkader samen: “Als overheden en drinkwaterbedrijven actief blijven inzetten op bronbescherming, aanvullende bronnen, bewustwording en samenwerking, brengen we het risico omlaag. Blijf zoeken naar lokale mogelijkheden om water te besparen en verbind gemeenten, provincie en bedrijfsleven met elkaar.”
Duidelijk signaal
Code rood voor drinkwater is een duidelijk signaal: de situatie in Brabant vraagt om keuzes. Als bestuurder, beleidsmaker of inwoner kun je verschil maken: ga bewust om met gebruik, hergebruik en ruimte voor water in plannen en projecten. Via onderstaande link kun je het webinar terugkijken.
Meer informatie met aandachtspunten voor gemeenten
Deel deze pagina via