Groei in samenwerking en ambitie

ANLb hard nodig

Met het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer werken verschillende partijen samen aan het herstel van biodiversiteit, water- en klimaatdoelen en de ontwikkeling van agrarische natuur. Joost van Kuijk, beleidsmedewerker natuur- en landschapsbeheer bij de provincie Noord-Brabant, legt uit waarom beheer van natuur op landbouwgrond nodig is. “In 1975 is het agrarisch natuurbeheer gestart. Het ging toen al slecht met de vogels op het boerenland.” Inmiddels zijn verschillende vogelsoorten bedreigd en gaat het hard achteruit met de insectenpopulaties. “We zijn ook de gewone soorten aan het verliezen: zweefvliegen, bijen en kevers. Dat zien we nog niet zo goed, maar het is wel de helft minder. Dan kunnen er ook de helft minder vogels leven die afhankelijk zijn van de insecten.” Het is volgens hem hard nodig dat boeren met het ANLb op hun land diersoorten een handje helpen, bijvoorbeeld met drassige graslanden voor weidevogels. “We willen met deze regeling boeren motiveren om het herstel van biodiversiteit mee te nemen in hun bedrijfsvoering.”

Roodborsttapuit

Van Kuijk ziet dat het stiller wordt in het landelijk gebied. “Als ik van een dorp naar buiten wandel, dan verandert het landschap en kom je verschillende soorten tegen. In het dorp zie je koolmezen en merels. In het landelijk gebied kom je een witte kwikstaart en boerenzwaluwen tegen, je ziet een roodborsttapuit op een paaltje zitten. Dichterbij het natuurgebied zie je weer andere soorten. Maar in het landelijk gebied moeten die dieren nog wel een thuis hebben. Ze hebben ruimte nodig om te leven, insecten om te eten, plekken om te broeden en zich te verschuilen. Ieder gebied heeft zijn eigen soorten en het is belangrijk dat er geen diersoorten verdwijnen. Het ANLb streeft ernaar zo’n 68 diersoorten te bevorderen: veelal vogels, maar ook amfibieën, vissen en een enkele libel. Die lijst noemen we het doelenkader. Er zijn in Brabant drie soorten gebieden waarbinnen we die soorten een kans willen geven: open grasland, open akkergebieden en kleinschalig cultuurgebied (dit laatste gebied wordt ook wel dooradering genoemd).”

€ 80 miljoen meer

Ecologische evaluatie

Het ANLb staat de komende jaren voor een aantal uitdagingen. Ondanks alle inspanningen is er nog geen positieve trend te bemerken in het aantal diersoorten. Van Kuijk: “Het is een vrijwillige regeling, dus je hebt een leefgebied van een doelsoort niet zo een, twee, drie op orde.” Wat ook meespeelt: de 110.000 hectare landbouwgrond waar ANLb bedreven wordt, is maar een klein deel van de totale oppervlakte aan landbouw in Nederland. “Slechts 2,5% van het landelijk landbouwareaal wordt ingezet voor Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer”. “Niet zo gek dus, dat de resultaten van de recente ecologische evaluatie landelijk gezien matig waren. Je kunt nog zo hard werken aan goed beheer op je eigen land, maar het heeft pas echt effect als in de omgeving ook aan beheer wordt gedaan en als veel meer landbouwgrond natuurinclusief wordt ingericht. Bovendien spelen omgevingsfactoren een rol in de achteruitgang van soorten, zoals het stikstofprobleem, gebruik van bestrijdingsmiddelen en extremer weer door klimaatverandering.

Kansen

Toch ziet Van Kuijk veel kansen voor de ontwikkeling van het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer. “Er is genoeg animo onder agrariërs,” begint hij enthousiast. “Bij de Brabantse collectieven staan er boeren op de wachtlijst.” Dat komt onder andere door de wens om te extensiveren. “En je ziet dat de zuivelindustrie iets meer centen per liter melk wil betalen aan melkveehouders die aan agrarisch natuurbeheer doen. Ook in de biodiversiteitsmonitor melkveehouderij van de provincie Noord-Brabant kun je met ANLb punten scoren. Er zijn in Brabant dus volop redenen voor boeren om deel te nemen aan het ANLb. Ook kunnen nieuwe, langdurige overeenkomsten bijdragen aan beter agrarisch natuurbeheer. “Als agrariërs willen investeren om te extensiveren, dan hebben ze meer aan de zekerheid van een langjarige overeenkomst. Voor de provincie is het ook fijner als er langer wordt gewerkt, sommige soorten komen niet meteen terug, maar hebben de tijd nodig.”