De waarde van archeologie
Hoe Brabant er vroeger uitzag en hoe de Brabanders leefden
De bodem van Brabant zit vol met archeologische schatten. Elke schat vertelt een stukje van de geschiedenis van Brabant en alle Brabanders. Het is daarom belangrijk dat bodemschatten goed beschermd en bewaard worden. Dat is een belangrijke taak voor de Provincie Noord-Brabant. Bij elk project waarbij de provincie gaat graven, laten we uitzoeken of er een archeologisch onderzoek nodig is. En als een onderzoek nodig is, voeren we dat uit. Martin Meffert, projectleider archeologie bij Provincie Noord-Brabant, vertelt hoe Brabant omgaat met haar verleden en de archeologische vondsten.
Wat is de rol van de provincie in archeologie?
“Provincie Noord-Brabant houdt zich bezig met twee onderdelen van archeologie. We laten archeologische onderzoeken uitvoeren bij onze eigen projecten en we zijn schatbewaarder voor 53 gemeenten. Dit doen we, heel simpel gezegd, omdat het moet. Maar ook omdat we willen dat Brabanders de geschiedenis kunnen beleven. In 1992 hebben alle Europese landen afspraken gemaakt in het Verdrag van Malta. Alle Europese landen bewaren en beschermen archeologische vondsten 'in situ' als dat kan. In situ betekent dat we vondsten bewaren op de plek waar ze gevonden zijn. Zo ligt een 2700 jaar oud vorstengraf nog altijd zichtbaar in Oss. Een gedeelte van het vorstengraf is onzichtbaar, dat ligt onder het industrieterrein.
Martin Meffert, projectleider Archeologie provincie Noord-Brabant
Depot Bodemvondsten
"Een gedeelte van het archeologisch erfgoed graven we wél op. Dit doen we als we de vondsten in situ niet goed kunnen beschermen. Deze vondsten bewaren en beschermen we daarom 'ex situ'. Dus op een andere plek dan waar we het erfgoed vonden. In het geval van Brabant bewaren we de archeologische vondsten in ons Provinciaal Depot Bodemvondsten in Den Bosch. Gelukkig staan niet alle vondsten daar, want de mooiste vondsten delen we met alle Brabanders. In het Noordbrabants Museum staat bijvoorbeeld altijd een tentoonstelling. En ook in het Rijksmuseum in Leiden zie je Brabantse vondsten. We lenen daarnaast onze vondsten uit aan regionale musea, zoals aan museum Ceuclum in Cuijk. Een echte aanrader!”
Bij graven altijd ook archeologisch onderzoek
“Eigenlijk doet de provincie altijd een archeologisch vooronderzoek wanneer we in de bodem willen graven. Dus bijvoorbeeld bij de aanleg van provinciale wegen of verbreding van de Maas. Voor een vooronderzoek moeten we in de bodem kijken. Dit doen we met proefsleuven. De onderzoekers kijken of er interessante bodemverkleuringen zijn en verzamelen archeologische voorwerpen die we tegenkomen. Met deze informatie wegen we af of er meer onderzoek nodig is. En we wegen ook af of we opgravingen doen of dat we de vondsten in situ bewaren. Heel soms leidt het archeologisch onderzoek ertoe dat we een weg anders ontwerpen. Dat doen we niet vaak; het kost namelijk extra tijd en geld. Maar als het nodig is om archeologisch erfgoed in situ te beschermen, doen we dat wel.”
Proefsleuvenonderzoek Oeffelt
In Oeffelt werkt de provincie Noord-Brabant samen met het Rijk en diverse andere overheden aan meer waterveiligheid. Door de Maas meer ruimte te geven, verlagen we de kans op extreem hoogwater. In het gebied naast de Maas worden een aantal gleuven gegraven, waarvoor er veel grondverzet nodig is. Voor we dit gaan uitvoeren, hebben archeologen de bodem onderzocht. Tijdens dit proefsleuvenonderzoek is de bodem langs de Maas laag voor laag bekeken.
Tijdens de archeologische onderzoeken vertellen de verkleuringen in de bodem nog het meest. Deze verkleuringen vertellen namelijk in welke soort dorpen de mensen leefden en hoe hun woningen eruitzagen. Zonder die informatie, hebben we geen verhaal.
Bij de randweg van Baarle-Nassau lazen we duizenden jaren aan geschiedenis af van de verkleuringen. We zien hoe het land in het verleden steeds veranderde. Van een open vlakte met vennen naar een dicht bos. En van een bos naar landbouwgrond met dorpen in de IJzertijd. Dat werd vervolgens in de Romeinse tijd weer allemaal bos. Pas in de Middeleeuwen veranderde het gebied langzaam naar vruchtbare akkers. En zo ontdekken we steeds meer over hoe Brabant eruitzag en hoe de vroegere Brabanders leefden.”
Deel deze pagina via