50 JAAR

PROVINCIEHUIS

Betogers, boeren en

andere betrokken

Brabanders

Inspraak in al zijn vormen - Tekst Arnoud Reijnen

Buschauffeurs, verplegers, de Paus, koningin Juliana, Beatrix, boeren, skateboarders, woonwagenbewoners, concertgangers, Extinction Rebellion, tegenstanders van windmolens en voorstanders van meer groen, ze hebben één ding gemeen. Het provinciehuis, het imposante gebouw van Maaskant zag ze allemaal voorbijkomen in zijn vijftigjarig bestaan. Een beschouwing van Arnoud Reijnen, sinds 1986 werkzaam bij de provincie.

Het demonstreren begon eigenlijk al voordat het provinciehuis gebouwd werd. Alleen al de plannen veroorzaakten een stevige discussie in ’s-Hertogenbosch. Toen uiteindelijk de leden van Provinciale Staten gezamenlijk in 1961 de eerste spade in de grond staken, werd er gedemonstreerd. Die 63 miljoen gulden konden maar beter in woningen gestoken worden. Dat protest werd nog eens dunnetjes overgedaan bij de opening van ons gezamenlijk thuis. Je ziet op een film de auto van de koningin het lege voorplein oprijden waarna het publiek naar voren stormt, spandoeken en al. Dat zou nu niet meer kunnen, teken van harder wordende tijden.

HET DEMONSTREREN BEGON EIGENLIJK AL VOORDAT HET PROVINCIEHUIS GEBOUWD WERD.

Koningin Juliana ondeugend


Koningin Juliana had overigens ondeugende trekjes. Tijdens de ontvangst bij de opening trok zij zich terug in de kamer van commissaris Kortmann, slipte door de achteruitgang onopgemerkt naar de Bois-le-Duc zaal. Het gezelschap voor de deur van de kamer van de commissaris bleef wachten, werd ongeruster en werd uiteindelijk naar beneden gedirigeerd. In de zaal zat de koningin onschuldig glimlachend te wachten…

Autowrakken voor de deur


Gedemonstreerd werd er daarna nog volop. Woonwagenbewoners werden boos toen het slopen van auto’s op de kampen verboden werd. Het leverde bodemverontreiniging op. Dus verschenen er de nodige autowrakken voor het provinciehuis. De provincie was ooit verantwoordelijk voor voldoende woonwagenstandplaatsen. Dat schoot niet op naar de zin van een groep woonwagenbewoners en dus werd het provinciehuis bezet.De collega’s die aanwezig waren, kregen te horen dat de ME zich in de kelder aan het voorbereiden was, onder leiding van

de jeugdige inspecteur Mark van Stappershoef. (Jaren later werd hij kabinetschef.) Uiteindelijk trokken de demonstranten zich terug zonder dat er klappen vielen. Bij de hoofdingang reden ze weg. Chauffeur Nico van der Vlis ontplofte zowat toen hij zijn net ingeruilde dienstwagen voorbij zag rijden. Want wat bleek? Die dienstwagen had de demonstrant recent als tweede hands auto gekocht

Koffie en worstenbroodjes


Om in de vervoerssector te blijven, ook de buschauffeurs waren niet gelukkig met het concessiebeleid van de provincie. Dat protest in 2018 leidde wel tot een omslag in de behandeling van het beleidsvoorstel in de staten. Eerst liet de provincie de demonstranten binnen, maar het werd lastig om hen tot vertrek te bewegen. Dat markeerde wel een omslag, nadien is er steeds gekozen voor koffie en worstenbroodjes op het voorplein. Demonstreren is een recht en Brabant is gastvrij.

DEMONSTREREN IS EEN RECHT EN BRABANT IS GASTVRIJ

Uitvoeringen


Het Brabants Orkest gaf in ieder geval concerten. Bijvoorbeeld bij het afscheid van commissaris Dries van Agt in 1987. Voor de langdurig zieken tijdens de Lionsconcerten. En tijdens de verbouwing van het Theater aan de Parade was het provinciehuis even het vaste thuis van het orkest. Ook de Brabanders zelf laten zich tijdens de jaarlijkse Volkskerstzang vocaal niet onbetuigd. Trouwens, het orgel in de Bois-le Duczaal moet, om verval te voorkomen, bespeeld worden en dus wordt daarop jaarlijks een concert gegeven.

Protest herindeling


De gemeentelijke herindelingen in de jaren negentig maakten ook veel los. Brabant had toen 145 gemeenten. De band tussen gemeente en gemeenschap was doorgaans hecht. Er waren pastoors die samen met het gilde kwamen protesteren, Berghem kwam met het hele dorp. Ineens werd het provinciehuis door alle kinderen uit die gemeente bestormd, gestoken in camouflagepak. Er waren insprekers, petities, er werd dan links en rechts wat geschoven maar toch werden gemeenten samengevoegd. Gemeenten nemen tegenwoordig zelf het initiatief tot samenvoeging.

Boeren


Boeren en het provinciehuis, dat is een verhaal apart. Het begon al met de eerste mestregels, rond 1985. Er werden heren met meetapparatuur bij de vijver opgemerkt, politie erbij. Het doel was te berekenen hoeveel mest er in de vijver kon. Bij het behandelen van de streekplannen werd het heftiger. Eerst een vriendelijk protest met oude tractoren, midden in de winter. Met erwtensoep krijg je verkleumde boeren rustig. ‘Oproerkraaiers’, siste een kwade collega toen hij het zag. Weer wat later was de mededeling ‘we komen met tweeduizend tractoren’. Dat was niet overdreven. Gedeputeerde Jacobs werd bekogeld met eieren. Dat herhaalde zich een paar jaar later bij gedeputeerde Pieter van Geel.

De laatste jaren bracht een herhaling van het scenario, weer over mest. Nachtelijke vergaderingen, blokkades en politie. Waarbij het steeds meer een goed geoefende exercitie van boerenzijde werd, met mobiele friteskramen. En muziek, een deun met ‘hé ho melken doe je zo’. Dat ging niet over het melken maar over andere activiteiten in het stro van de stal.

De laatste tijd staan er mensen van Exctinction Rebellion voor het behoud van natuur en biodiversiteit. Of hangen er ineens spandoeken van tegenstanders van windmolens, bijvoorbeeld in de polder tussen ’s-Hertogenbosch en Oss.

Verkeerde deur


Insprekers waren er volop, alleen, bij een commissievergadering. Soms ook met een heel aantal. Zoals de inwoners van de Bommelerwaard die met volle bussen een petitie tegen het streekplan kwamen overhandigen. Die werd door gedeputeerde Jan de Geus vriendelijk in ontvangst genomen. Hij heeft hen er maar niet bij verteld dat ze bij een ander provinciehuis moesten zijn, namelijk dat in Arnhem...

INSPREKERS WAREN ER VOLOP SOMS MET EEN HEEL AANTAL

Cultuurprotesten


Van een andere orde waren de protesten uit de cultuursector. De bibliotheekcentrale met busjes tegen het verlies van subsidies. Of een grote berg theaterstoelen op het voorplein. Natuurlijk was er ook de opgestoken vinger van Ralf Posset op het plaveisel, recht voor de ingang. Na een regenbui was die verdwenen. Opmerkelijk was het optreden van Adelheid Roosen die met een boksring kwam en wel een robbertje wilde vechten. Gedeputeerde Dick Sonneveld trok de (boks)handschoenen aan. Hij gaf niet de gewenste antwoorden en kreeg een knallende rechtse. Sonneveld bleef een heer en sloeg niet terug.

Verplegers en verzorgenden


Soms werd er ook gewoon gedemonstreerd omdat het provinciehuis nu eenmaal een goede locatie is. Zoals door boze verplegers en verzorgenden. Of tegen het beleid van minister Rietkerk en de verlaging van lonen in antwoord op de economische crisis van de jaren ’80. Om nog maar te zwijgen van Pieter Storms die binnenkwam met een cameraploeg en zijn zin probeerde te krijgen. Wat niet lukte.

Of de bijeenkomsten die gehouden werden om de veerkracht van Brabant in economische zin te tonen. Met een heuse starfighter (een gevechtsvliegtuig, waar de vleugels tijdelijk vanaf waren gehaald om hem binnen te kunnen laten rijden) om het belang van de luchtvaarttechiek te onderstrepen. Met geiten en meervallenteelt voor de vernieuwing van de agrarische sector.

WAT DE TOEKOMST BRENGT, DAT IS ONGEWIS. MAAR EEN DING IS ZEKER. DE BRABANDERS WETEN HUN HUIS TE VINDEN!

image

ETAGE OMLAAG

image

ETAGE OMHOOG

50 JAAR PROVINCIEHUIS

Deel op social media