Martin Eijkelhof vertrekt:

'Jaren verkering met Waterpoort'


‘Hé, en als je er nou niet uitkomt tijdens het schrijven, bel me dan even. Dan help ik je.’ De afsluitende woorden van Martin zijn kenmerkend voor hoe hij de afgelopen 38 jaar in zijn werk stond: hulpvaardig en altijd alert op het perspectief van de ander.'

Latijnse magie

Na de afgelopen 18 jaar te hebben gewerkt voor de provincie gaat Martin vanaf februari met pensioen. 'Je moet oppassen je niet door paniek te laten leiden.'


Iedereen vraagt naar zijn pensioen, maar we beginnen bij het begin. Martin wordt geboren in 1955 in een Haagse katholieke volkswijk als jongste van vijf. Hij lacht: ‘Ja, dat was zelfs aan de weinige kant in die tijd. Pas vanaf acht kinderen begon je een beetje mee te doen. En de pastoor kwam dan het vaakst langs bij de gezinnen met elf of twaalf.’ Martin groeit op als een actief kind, voetbalt veel en zingt graag in de kerk. De hoogmis op kerstavond herinnert hij zich als een magische beleving. ’Je zong met z’n allen in het Latijn dus je begreep er helemaal geen snars, maar het deed toch iets. Plus die wierook overal. Dat gaf wel een aparte ervaring hoor.’ Zijn ogen glunderen. ‘En na de mis het kerstbrood natuurlijk!’

Na de middelbare school volgt Martin de HEAO met het idee om accountant te worden. Tijdens zijn stage ontdekt hij echter dat accountants voornamelijk praten over drie dingen: ‘Geld, vrouwen, BMW’s. Dus tja...’ Hij voelt zich niet thuis in die wereld en besluit na afronding van de HEAO in 1977 met een rechtenstudie te beginnen. In Tilburg. Want in Brabant voelt hij zich nadrukkelijk thuis. Als zestienjarige toert hij al op zijn zelf verdiende brommer van Den Haag naar de enige camping in Lage Mierde. Het is het begin van zijn liefde voor Brabant. Waarom? ‘De gemoedelijkheid, de natuur en dat bourgondische. Al wist ik toen zelf nog niet eens hoe ik dat spelde’, lacht hij. Na zijn rechtenstudie start hij begin jaren ’80 zijn eerste baan als jurist bij de milieudienst Breda, in een tijd dat ‘milieu’ politiek en bestuurlijk aandacht begint te krijgen.


Alles is vergankelijk

Relativeren is een van de lessen die Martin onderweg heeft geleerd. Zijn carrière bij de provincie Noord-Brabant begint hij in 2002 als bureauhoofd VELG. Wablief? ‘Dat staat voor Veiligheid, Energie, Landbouw en Geluid,’ legt Martin uit. De combinatie van deze onderwerpen klinkt mij onsamenhangend in de oren maar laat tegelijkertijd zien hoe tijdsgebonden de indeling van beleidsterreinen is. ‘Geluid was toen echt een ding. En externe veiligheid ook, ‘aangewakkerd’ door de vuurwerkramp in Enschede. Dus daar ging ik toen een programma op maken.’ Later stort Martin zich op het fijnstof dossier. ‘Een soort stikstof avant-la-lettre. Dezelfde dikke koppen in de Telegraaf met Nederland op slot.’ Martin slaat zijn handen over elkaar. ‘Dat heb ik wel geleerd door de jaren heen, te relativeren. Natúúrlijk doe je het met bezieling, maar uiteindelijk is alles tijdelijk. Je moet oppassen je niet alleen door paniek te laten leiden.’


Perspectief van de ander

Meerdere keren tijdens het gesprek benadrukt Martin het perspectief van de ander. Hij werkte zelf een aantal jaren als consultant bij Royal Haskoning om dat andere perspectief aan den lijve te ervaren. Hier leert hij hoe belangrijk het is om je in de andermans schoenen te kunnen verplaatsen. Bij klanten merkt hij hoe belangrijk de toon is waarmee je iets brengt en eerlijkheid over je rol. ‘Het is de toon die de muziek maakt. Maar ik ben geen joker die je overal voor in kan zetten, hoor. Als ze niet mee wilden dan zei ik ze eerlijk dat ik niet de juiste persoon voor ze was.’ Bij Royal Haskoning wordt eveneens duidelijk dat Martins hart uiteindelijk bij de publieke zaak ligt. En bij mensen: ‘Ik vind het leuk om mensen te helpen bij hun persoonlijke ontwikkeling, ook als het om dingen buiten hun werk gaat. Ik ben echt een people manager.’

Verkering met Waterpoort

Die menskant zien we terug in een van de projecten waar Martin het meest trots op is: Waterpoort. Zijn ogen lichten op wanneer ik er eindelijk naar vraag. Hij heeft er zelfs twee boekwerken over meegenomen. Het project Waterpoort wordt in 2010 geboren uit de grote opgaven in die regio, waaronder economische malaise en krimp. Inmiddels werken er maar liefst 34 partijen samen om het gebied naar een hoger plan te trekken. Afgelopen oktober is in Waterpoort voor de derde keer op rij een vierjarig samenwerkingsverband ondertekend tussen de partners van Waterpoort. De sleutel van het succes volgens Martin? ‘Je moet durven vertrouwen in de kracht van de regio. Eerlijk zijn en luisteren, werkelijk luisteren naar wat ten diepste de wensen zijn van je gesprekspartner. Dat heeft tijd nodig. Ik zit ook vaak in het gebied, ik ben dichtbij.’ Hij grinnikt: ‘In wezen is het niets anders dan in een relatie. Ik heb gewoon al jaren verkering met Waterpoort.’

Dichtbij zijn is niet alleen van toepassing op de partners die Martin ondersteunt in Waterpoort. Martin verleent al jaren als vrijwilliger palliatieve zorg aan terminale patiënten. Hij begon hiermee na het overlijden van zijn moeder. ‘Het belangrijkste voor die mensen is dat je er bent. Wat er dan nodig is, dat blijkt vanzelf wel. De één wil er nog op uit, de ander kan alleen maar liggen. Maar je bent er. Dat telt.’ Hij vindt het belangrijk op deze manier iets bij te dragen aan de samenleving. ‘Ik tel mijn zegeningen hoor. Ik ben gezond, nog steeds verliefd en op veel manieren rijk bedeeld. Ik zet me graag in voor mensen die minder fortuinlijk zijn.’

Durven twijfelen

In zijn manier van vertellen straalt Martin rust uit en in zijn verhalen lijkt het hem allemaal gemakkelijk af te gaan. Vond hij dan ooit iets lastig? ‘Jawel, tuurlijk wel. Soms nam ik een mooi plan van een ondernemer mee onder de arm en kreeg ik hierbinnen meteen te horen dat het volgens verordening X en Y niet kon, omdat er net ergens een grens liep. Dan baalde ik. Maar ik vroeg ook, waarom loopt die grens daar dan? En wat als we die grens dan eens hier trekken? Daar maakte ik niet altijd vrienden mee.’ Hij vertelt dat hij ooit een collega meenam op boottocht in Waterpoort, om zelf te gaan kijken naar de situatie. ‘Ik zag daar de twijfel ontstaan. Dat het misschien toch anders kon. Een kantelpunt in zijn denken. Van daaruit zijn we samen gaan zoeken naar hoe het wél kon.’


En dat pensioen?

‘Voor het eerste zie ik een meer zoekende reactie. Martin noemt het een ‘onwezenlijke tijd’. Na 38 jaar werken vraagt iedereen hem wat hij hierna gaat doen. ‘Maar ik wil het eerst gewoon eens ervaren. Ik gun mezelf de tijd om dat uit te zoeken, hoe het is om te leven zonder agenda, zonder direct doel.’ Hij heeft wel alvast een enkeltje Kreta geboekt voor in oktober. ‘Normaal plande ik nauwkeurig mijn reisdata en nu hebben we geen terugvlucht geboekt. Ik ben benieuwd hoe dat zal voelen.’ En bij het thuisfront? Hij lacht: ‘Ook daar moeten we natuurlijk weer een nieuw evenwicht zien te vinden! Maar er is voldoende tijd om het hier samen over te hebben.’

Wat wil je organisatie meegegeven?

Martin denkt even na. ‘Eerlijk? Eigenlijk voor iedereen de cursus mediationvaardigheden. Het is zo ontzettend belangrijk om te leren luisteren en door te vragen. Alleen op die manier kun je in verbinding met buiten aan de slag. Kun je echt mensen helpen. Ik gun dat deze organisatie.’


Amarins Hielkema|Fotografie: John Claassen