De Vierslag, waar natuur een familiezaak is
In natuurgebied de Westelijke Langstraat, tussen Waalwijk en Waspik, groeide een droom op eigen grond. Wat begon als een plan voor natuurontwikkeling, werd het levenswerk van de familie Van der Lee uit Sprang-Capelle. Op het landgoed De Vierslag zorgen Maud en Peter samen met hun twee zonen voor het natuurbeheer, met oog voor biodiversiteit én de toekomst.
“Wij denken niet in jaren, maar in generaties,” zegt Peter. “Over vijftig jaar moet het hier nog mooier zijn dan nu.” Maud vult aan: “We zijn hier zó graag dat je vanzelf op de lange termijn gaat denken.” Officieel gaat het bij De Vierslag niet om zelfrealisatie in de klassieke zin, dat wil zeggen dat de grondeigenaar zelf het initiatief neemt voor natuurontwikkeling. De provincie heeft het gebied ingericht als natuur, de familie beheert en ontwikkelt het verder als particulier natuurbeheerder.
Een gedurfde stap
Toen de provincie Noord-Brabant in het kader van Natura 2000 plannen maakte om de Westelijke Langstraat opnieuw in te richten, veranderde er veel. Het waterpeil moest omhoog, stukken grond werden ongeschikt voor agrarisch gebruik, en tientallen bewoners kregen de vraag: verkopen, of zelf de grond als natuur gaan beheren? Geen gemakkelijke keuze.
“In het begin was ik vooral bezorgd,” vertelt Maud van der Lee. “Hoe nat zou het worden? Kan het nog wel met normale machines onderhouden worden? Wat kunnen we straks nog met onze grond?” Maar Peter zag al snel een kans. Ook beide zonen stonden er achter. Dankzij open en gelijkwaardige gesprekken met de provincie durfde het gezin de stap te zetten.
Zorgvuldig in gesprek
Wat volgde was een proces van jaren. De familie besloot om niet alleen hun eigen twee hectare grond in te zetten voor natuur. Via de provincie kregen ze de kans om ook aangrenzende percelen over te nemen van buren die ervoor kozen (delen van) hun grond te verkopen. “Het ging om de achterste stukken van lange kavels,” legt Maud uit. “Zo groeide het landgoed tot zo’n tien hectare.”
“De provincie speelde een sleutelrol. Vooral ook als sparringpartner en procesbegeleider”
Sleutelrol
De provincie speelde hierin een sleutelrol. Niet alleen bij de grondtransacties en taxaties, maar vooral ook als sparringpartner en procesbegeleider. Maud en Peter herinneren zich de vele gesprekken nog goed. “Ze dachten mee, maakten zaken inzichtelijk en bleven aanspreekbaar, ook na de formele overdracht. Dat vertrouwen voelde sterk,” vertelt Peter.
Maud vult aan: “De mensen van de provincie vroegen: wat willen júllie? In plaats van dat wij ons moesten aanpassen aan hún plannen, draaiden ze het om. Een verademing! Ze zagen ook echt de waarde van wat we wilden maken. Dankzij die samenwerking werd ons plan uitvoerbaar - binnen de kaders van de gebiedsontwikkeling.”
Door gebiedsontwikkeling en natuurdoelen vanaf het begin samen te brengen, ontstond ruimte voor maatwerk. In een gebied met maar liefst 63 grondeigenaren lukte het om alles zonder onteigening te realiseren.
Passie
De visie was er. Maar uiteindelijk zijn het de mensen die het waarmaken. Op Natuurderij De Vierslag is dat zeker het geval: het landgoed wordt met passie gedragen door het hele gezin, inclusief de zonen Wim en Kees. Kees bouwt aan een levensvatbaar model waarin hij hoopt te kunnen gaan leven van én voor de natuur. Hij houdt Hereford-runderen voor natuurbeheer én omdat de familie het erg leuk vindt.
De verkoop van het (eerlijke) rundvlees is nodig om het landgoed rendabel te maken, maar dat is geen doel op zich. Ook werkt Kees samen met Staatsbosbeheer en particuliere grondeigenaren. “Het is nu vooral liefdewerk,” zegt Peter. “Maar hij doet het met zoveel passie, daar komt vanzelf iets goeds uit voort.”
“Je moet liefde voor natuur hebben. Dan krijg je er iets voor terug wat niet in geld is uit te drukken”
Anders omgaan met natuur
Juist die persoonlijke betrokkenheid maakt het verschil. Peter: “We kijken naar wat goed is voor insecten, vogels, bodemleven. Zo maaien we onze twintig sloten in fases, zodat kikkers kunnen vluchten en insecten kunnen overleven. We spuiten niet, ontwormen niet en gebruiken geen kunstmest. De koeien zijn onderdeel van een groter systeem, waarin bodem, biodiversiteit en natuurbeleving samenkomen. En dat zie je terug in het landschap. Wat acht jaar geleden nog een aangetrapte paardenwei was, is nu een rijk natuurgebied. En het wordt elk jaar beter.”
Levenswerk op je eigen manier
Waar grote terreinbeheerders vaak grootschalig en uniform werken, bieden particuliere initiatieven als dat van de familie Van der Lee juist diversiteit en maatwerk. “Iedereen doet het op zijn eigen manier,” zegt Peter. “En dat is precies wat het landschap nodig heeft.”
Op de vraag of ze zelfrealisatie anderen aanraden, zijn Maud en Peter duidelijk: alleen als je er écht voor wil gaan. “Je moet liefde voor natuur hebben. Dan krijg je er iets voor terug wat niet in geld is uit te drukken.”
Deel deze pagina via