EKWC vormt keramiek, erfgoed en verbinding
Waar vroeger leer werd gelooid, wordt nu klei gevormd. In een voormalige looierij op het KVL (Koninklijke Verenigde Leder)-terrein in Oisterwijk bevindt zich nu het Europees Keramisch Werkcentrum (EKWC), een internationale broedplaats voor keramische kunst en innovatie. “Het is een ruige plek met geschiedenis, maar ook een werkplaats voor experiment en verbeelding,” zegt directeur Geertje Jacobs.
Het gebouw van EKWC was ooit de smerigste plek van het hele terrein, nu een inspirerende werkplaats. “Toen de herontwikkeling begon, is hier enorm veel puin geruimd. Maar het rauwe karakter van het pand is gebleven. We hebben het zo ingericht dat het aansluit bij het maakproces: open, sober, en functioneel. Een plek die uitdaagt en inspireert.” Het Ontwikkelbedrijf speelde een grote rol bij de verandering van deze plek.
Ruimte voor vakmanschap en creativiteit
Die plek kwam er niet zomaar. Rond 2013 startte het Ontwikkelbedrijf met het herontwikkelen van het KVL-terrein. Door op het juiste moment eigenaar te worden van de panden en deze geschikt te maken voor herbestemming, kon sloop worden voorkomen. In plaats van nieuwbouwwoningen kwam hier ruimte voor vakmanschap en creativiteit. Op het terrein vind je inmiddels een mix van ambachtelijke ondernemers, horeca, een hotel, creatieve werkplaatsen en woningen.
Geertje: “Zonder de provincie hadden wij hier nooit kunnen zitten. We hadden een prachtig pand in Den Bosch, maar dat werd te klein. Dankzij hun inzet en investering konden we in Brabant blijven én doorgroeien.”
“De verbinding met de omgeving, dát is waarom we deze activiteiten hebben opgezet”
Internationale kunstenaars, lokale verankering
Wat EKWC uniek maakt, is de combinatie van artistieke vrijheid met technische innovatie. Het postacademisch instituut ontvangt jaarlijks zo’n 65 kunstenaars van over de hele wereld, die hier drie maanden verblijven en werken. “Ze komen met een experimenteel idee, onze experts helpen dat idee te realiseren in keramiek,” legt Geertje uit. “Zo bouwde een kunstenaar hier ooit een volledige auto na in keramiek. Van een echte auto werden mallen gemaakt, waaruit keramische panelen ontstonden. De realisaties kunnen op veel verschillende plekken op de wereld terecht komen.”
De artist-in-residence formule is voor een deel zelfvoorzienend: kunstenaars betalen een bijdrage, maar het EKWC ontvangt ook subsidie van het Rijk en de provincie. “We hebben ook een winkel, een bibliotheek en sinds kort een café in het publieke deel van het gebouw. Dat geeft wat extra inkomsten, maar is niet het hoofddoel. De verbinding met de omgeving, dát is waarom we deze activiteiten hebben opgezet naast het residentieprogramma.”
Een levende community
En dat lukt. De sfeer op het terrein is onmiskenbaar die van een gemeenschap. “Onze keuken is het hart van het EKWC,” vertelt Geertje. “Daar komen kunstenaars en staf samen, delen we maaltijden en verhalen.” Die open, informele sfeer is ook voelbaar in de industriële hal naast het (openbare) café. Die hal wordt regelmatig verhuurd voor bijeenkomsten, teamdagen of presentaties. Ook buiten de muren van het werkcentrum groeit de verbinding.
Het terrein heeft zich ontwikkeld tot een wijk waar wonen, werken en vakmanschap samenkomen. “Wij waren hier - samen met de bakkerij - als eerste; tussen het zand en de steigers. Nu is het een levendige plek geworden. Daar dragen we graag aan bij, met open dagen en de publieke ruimtes. Én met onze tuin, die we onlangs samen met vrijwilligers en de gemeente hebben aangelegd.”
Voelbare rol van het Ontwikkelbedrijf
Ook nu het EKWC al een paar jaar draait in Oisterwijk, blijft de rol van het Ontwikkelbedrijf voelbaar. “We blijven in gesprek, nu over doorontwikkeling en verduurzaming. Het pand is groot en complex. Er is in 2015 veel verbouwd, maar sommige zaken zijn toen bewust uitgesteld. Nu willen we verder: nadenken over energie, slimme indeling en uitbreiding van functies.”
Wat Geertje waardeert in het Ontwikkelbedrijf? “Hun betrokkenheid, kennis en het feit dat ze echt met ons meedenken. Niet als financier, maar als partner. We voelen dat we samen iets hebben neergezet dat groter is dan alleen dit gebouw.”
“We dragen bij aan iets dat blijvend en betekenisvol is. Zo geven we erfgoed én vakmanschap een toekomst”
Blik op de toekomst
Als het aan Geertje ligt, blijft het EKWC nog decennialang in Oisterwijk. “We willen ons verder wortelen op deze plek: de verbinding met de buurt versterken, het pand optimaal benutten én investeren in mensen. Want het is onze verantwoordelijkheid om te bouwen aan de toekomst van keramiek – niet alleen voor het EKWC, maar voor de hele creatieve sector in Nederland. Daarom onderzoeken we nu de mogelijkheid van een meerjarig opleidingstraject voor jonge professionals.”
En dat maakt deze plek zo bijzonder: een oud fabriekspand dat niet alleen een nieuwe functie kreeg, maar ook een nieuwe ziel. “We bewerken hier geen leer meer, maar dragen bij aan iets dat blijvend en betekenisvol is. Zo geven we erfgoed én vakmanschap een toekomst.”
Deel deze pagina via