PARTNERS IN BEELD: ZET EN ZORGBELANG


Zet en Zorgbelang Brabant zijn twee belangrijke partners van de provincie in Stérk.Brabant, het netwerk rond sociale veerkracht dat maatschappelijke initiatieven ondersteunt, op de kaart zet en met elkaar in contact brengt


Zet is in Brabant de verbindende schakel voor participatie, inclusie en sociale vernieuwing. Zorgbelang Brabant zorgt voor verbinding tussen burgers/patiënten/cliënten en zorgaanbieders, zorgfinanciers en overheden. Het doel van de stichting: ervoor zorgen dat iedereen – ondanks ziekte, beperking, ouderdom of minder zelfredzaamheid - mee kan blijven doen in onze snel veranderende maatschappij.


De werkwijze van Zet en Zorgbelang is kenmerkend voor hoe de provincie de sociale veerkracht in Brabant wil versterken: door intensief met uiteenlopende (en soms onverwachte) partijen samen te werken, samen te leren en aan te sluiten bij wat er al gebeurt in de samenleving.

Zet en Zorgbelang

in de praktijk

Deze vier maatschappelijke initiatieven maken gebruik van de expertise van Zet en Zorgbelang. Wat houden de projecten in en wat is de bijdrage van Zet en Zorgbelang?

Niet praten, maar doen

Zet ondersteunt dementievriendelijke gemeenschappen (DVG)


Niet praten, maar doen: zo beschrijft Wies Arts, programmamanager Dementievriendelijk Brabant bij Zet de werkwijze van haar organisatie. “Er daadwerkelijk voor zorgen dat de beeldvorming over mensen met dementie verandert, mantelzorgers ondersteund worden, mensen langer bij hun vereniging kunnen blijven, prettig geholpen worden in winkels enzovoort.” Het is inmiddels zes jaar geleden dat Zet samen met de Programmaraad Zorgvernieuwing Psychogeriatrie (PGraad) in vier Brabantse gemeenten ging oefenen met het creëren van een samenleving waarin mensen met dementie geaccepteerd worden en kunnen meedoen, vertelt ze.

Wies Arts

Best practice
Het woord oefenen gebruikt ze daarbij niet voor niks: “Er is geen blauwdruk. In elke gemeente spelen andere zaken en heb je andere partners nodig om die zaken aan te pakken.” Het leren in de praktijk resulteerde in een best practice, die nu over de hele provincie wordt uitgerold. De essentie ervan: aansluiten bij wat er al is en zorgen dat er een lokaal netwerk ontstaat. Wies Arts: “We bedenken niks nieuws en zeggen niet wat er moet gebeuren, maar vragen: wat doen jullie al en wat kunnen wij daaraan toevoegen? We gaan op zoek naar mensen die hier echt hun schouders onder willen zetten en stimuleren hen om te kijken naar wat er al op andere plekken gebeurt en te leren van andere initiatieven.” Dit ‘aanjagen van lokale netwerken’ is één van de drie onderdelen van het programma Dementievriendelijk Brabant. De andere twee: kennisdelen & inspireren en Experimenteren & innoveren. Inmiddels zijn er zevenendertig dementievriendelijke gemeenschappen in Brabant en zijn er gesprekken met een groot aantal gemeenten die ook aan de slag willen met een dementievriendelijk netwerk.

Lokale kartrekker voorwaarde voor succes
Daarbij is de aanwezigheid van een bevlogen lokale kartrekker een belangrijke voorwaarde voor succes, leerde Zet in de afgelopen jaren. Een van die kartrekkers is Esther de Bie , sociaal werker bij ONS welzijn in Veghel. “In Veghel hebben we in eerste instantie vooral ingezet op beeldvorming, met onder andere een foto-expositie en een filmpje getiteld LEF, dat we bij voorlichtingsbijeenkomsten gebruiken. Die foto’s zijn door lokale amateurfotografen gemaakt. Onze boodschap: durf te zeggen dat je dementie hebt, zodat mensen begrijpen waarom bepaalde dingen niet lukken en je kunnen helpen. Maar ook: durf hulp aan te bieden. Dat iemand dementie heeft, kun je aan de buitenkant niet zien. Net zoals je het vaak niet ziet dat iemand een beroerte heeft gehad. Als we oog en oor hebben voor elkaar, wordt het voor veel kwetsbare groepen beter."

Esther de Bie

"Durf te zeggen dat je dementie hebt, maar ook: durf hulp aan te bieden."


Vernieuwing

Op dit moment zoekt dementienetwerk Meierijstad naar oplossingen voor problemen rond dementie en voeding. Esther: “We krijgen geen directe hulp meer van Zet, want dat is in principe maar voor een periode van één jaar. Maar Zet blijft wel met ons meedenken en ondersteunt bijvoorbeeld op het gebied van kennisdeling. “Met welk thema een gemeente aan de slag gaat, hangt van het lokale netwerk af”, zegt Wies Arts. Zo is het netwerk in Oisterwijk, één van die eerste vier ‘koplopergemeenten’, actief gaan samenwerken met de lokale ondernemers. Zoals de Rabobank, die het dementievriendelijk bankieren ontwikkelde. Ook is hier een dementiecoöperatie opgericht, om de dementievriendelijke beweging ook op termijn gaande te houden. Wies: “Vooral met de voorlopers zijn we ook bezig met vernieuwing. Zo willen we mantelzorgers en de omgeving van mensen met dementie met behulp van Virtual Reality laten ervaren wat dementie is.”

Impactmonitoring
Verder zijn de dementievriendelijke gemeenschappen met ondersteuning van Zet met impactmonitoring gestart, om helder in beeld te krijgen wat de lokale inspanningen opleveren. “Ook dat helpt bij de borging en het creëren van draagvlak”, zegt Wies. “Dat je voor de mensen die zich hiervoor inzetten inzichtelijk maakt: dit hebben jullie toch maar mooi samen voor elkaar gekregen.”

Esther de Bie, sociaal werker bij ONS welzijn over Dementievriendelijk Veghel:


Hoe kunnen we elkaar versterken?
“We merken dat verenigingen en ondernemers problemen rond dementie vaak wel signaleren, maar niet weten wat ze eraan kunnen doen. Wij proberen een soort meldpunt te zijn en zoeken samen met hen naar een oplossing. Verbinden is belangrijk. Op mensen afstappen en lokale initiatieven een boost geven. Samen met bijvoorbeeld het sportloket voor mensen met een beperking bekijken wat we samen kunnen betekenen voor mensen met dementie. Tegelijkertijd halen we tijdens alle gesprekken waardevolle informatie op: waar loopt men tegenaan, waar gaat het mis? Dat helpt ons met het ontwikkelen van nieuw aanbod. Veel organisaties zijn al heel betrokken, maar we blijven ons steeds afvragen: wie kan ons nog meer helpen om er voor te zorgen dat iedereen mee kan blijven doen?”

Expertise, verbinding

en actie

Zorgbelang ondersteunt Gewoon Goed Uden


Gewoon Goed Uden doet wat eigenlijk heel gewoon zou moeten zijn: mogelijk maken dat iedereen uit Uden of omgeving kan meedoen, er kan zijn voor een ander, samen kan leren en samen kan genieten. En dat doet het op een al net zo ‘gewone’, laagdrempelige manier: door een plek te creëren waar je makkelijk binnenloopt voor koffie, een lekkere lunch, een praatje of advies, maar ook werkervaring kunt opdoen of een workshop kunt volgen of geven. Het is een initiatief van Hans van Boxtel, eigenaar van PlanH Werkt, dat (o.a.) mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar passend werk toeleidt. “Met Gewoon Goed kunnen we de mensen voor wie meedoen minder vanzelfsprekend is, beter toerusten voor de arbeidsmarkt en de maatschappij”, legt hij uit. “Door hier vrijwilligerswerk te doen of een leerwerktraject te doorlopen, leren ze bijvoorbeeld hoe je je aan afspraken houdt, instructies opvolgt of met collega’s omgaat.”

Kruisbestuiving
Wat Gewoon Goed volgens Hans van Boxtel voor ogen heeft, is “een kruisbestuiving van mensen uit Uden die iets te bieden hebben (vrijwilligerswerk, deskundigheidsbevordering of ‘oude’ spullen) en mensen die wel een steuntje in de rug kunnen gebruiken.” Dat zijn in de praktijk niet alleen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, maar ook nieuwe Brabanders. De ‘deelnemers’ gaan bijvoorbeeld aan de slag met het opknappen van oude meubels, die vervolgens weer voor een zacht prijsje worden verkocht aan mensen met een kleine beurs. “Zo willen we ook bijdragen aan een circulaire economie.” Die praktijk is overigens nog maar vers: het initiatief ging op 1 mei jl. van start, maar opent officieel pas haar deuren op 1 september.

Zorgbelang helpt om rode draad vast te houden
Daarbij wordt Gewoon Goed ondersteund door Zorgbelang. Waardevol zijn volgens Van Boxtel vooral Zorgbelangs kennis en expertise van het opzetten van een sociale onderneming - wat daarvoor nodig is en hoe je bijvoorbeeld vrijwilligers werft. “Daar ben ik heel blij mee. Zorgbelang helpt me om te midden van alle hectiek de rode draad vast te houden: wat en wie willen bereiken en waar staan we nu?” Verder is belangrijk dat Zorgbelang voor verbinding zorgt. “We doen dankzij hen veel nieuwe contacten op, waar wij van kunnen leren, die van ons kunnen leren of waarmee samenwerking mogelijk is.” Onmisbaar is tot slot ook de praktische ondersteuning die Zorgbelang biedt, bijvoorbeeld op het gebied van communicatie of bij het organiseren van bijeenkomsten. “Ideeën hebben we volop. Zorgbelang helpt ons om die om te zetten in concrete acties.”

Samen leren over

participeren

Zet ondersteunt Altena


Per 1 januari 2019 vormen Aalburg, Werkendam en Woudrichem samen de gemeente Altena. Een gemeente die serieus werk maakt van participatie. Niet alleen werden de inwoners betrokken bij het opstellen van de toekomstvisie van de nieuwe gemeente, ook kregen ze de kans projectideeën aan te dragen om die toekomstdroom van een sociaal veerkrachtige gemeente waar te maken. Zet ondersteunt nu in het proces tussen de de 21 ‘icoonprojecten’ en de gemeente, die te maken heeft met nieuwe rollen en andere democratische verhoudingen.

Eelco Horvers

Lessen Altena ook belangrijk voor Sociale Veerkracht
Ook de provincie en haar partners zijn van mening dat de beste oplossingen voor de grote maatschappelijke vraagstukken van de mensen zelf komen. Reden om wat in Altena gebeurt nauwlettend te volgen en waar mogelijk te ondersteunen. In de praktijk zorgt met name Marjolein Duif, senior adviseur bij Zet voor deze ondersteuning. “Wat Altena nu leert is ook heel relevant voor het programma sociale veerkracht”, vertelt ze. “Hoe gaat dat, als systeem- en leefwereld bij elkaar komen? Wat drijft actieve burgers? Hoe verhoud je je als overheid tot hen? Hoe help je hen verder?” Om ook anderen de mogelijkheid te bieden hiervan te leren, worden Altena’s ‘lessen’ straks in een ‘reisverslag’ verwerkt, dat via de website van Stérk.Brabant zal worden gedeeld.

"Zet maakt het leren makkelijker en helpt en lerend te blijven." Eelco Horvers

De juiste vragen stellen
“Zet maakt het leren makkelijker en helpt ons lerend te blíjven”, zegt Eelco Horvers, programmamanager Icoonprojecten Altena. “Het team, waar ook een veranderkundige en social designer deel van uitmaken, beschikt over de deskundigheid én onafhankelijkheid die nodig zijn om de goede vragen te stellen en zowel de gemeente als de initiatiefnemers voortdurend een spiegel voor te houden. Ze halen de informatie op die wij nodig hebben om de projecten verder te brengen, bieden praktische ondersteuning bij het organiseren van bijeenkomsten en denken met ons mee – bijvoorbeeld op het gebied van communicatie.” De kracht van Zet is volgens Eelco Horvers “hun weloverwogen doenersmentaliteit”. Wat hij vooral prettig vindt, is dat ook Zet niet pretendeert alle antwoorden te hebben. “We experimenteren met nieuwe democratische verhoudingen; niemand heeft nog een definitief antwoord op de vragen die dit opwerpt. Het is fijn als je gesprekspartner dan toegeeft het ook niet allemaal te weten. Dan durven ook wij ons kwetsbaar op te stellen en onze leervragen op tafel te leggen.”

Zorgen dat stakeholders vroeg meedenken en meedoen

Zorgbelang ondersteunt Respijthuis Cruyshof


In het voormalige klooster Cruyshof in Baarle-Nassau wordt een respijthuis gerealiseerd: een plek waar mensen die het moeilijk hebben aan hun herstel kunnen werken. Deelnemers komen er nadrukkelijk niet als patiënt, maar leveren een bijdrage aan het initiatief. Bijvoorbeeld door te helpen met het opknappen van de oude gebouwen of het beheer van de natuur rond het landgoed.

Kansen om te groeien
Zorgbelang is één van de partners in het initiatief en heeft er volgens projectleider Jeroen Kwak voor gezorgd dat “de mensen waar we het voor doen” al vanaf het begin werden betrokken. “We zijn vaak geneigd om eerst iets te ontwikkelen en dan pas te vragen wat de doelgroep en omgeving ervan vinden. Zorgbelang vindt het niet alleen belangrijk dat alle stakeholders vroeg meedenken en meedoen, maar heeft ook ervaring met hóe je mensen betrekt en kansen biedt om te groeien - juist door hun ook al een rol te geven in de ontwikkeling van het project.

Aan herstel én toekomst werken
Daarnaast legt Zorgbelang belangrijke verbindingen met sociaal ondernemers en organisaties die het initiatief verder kunnen helpen. Jeroen Kwak: “Een voorbeeld is ons contact met de afdeling Natuur & Samenleving van de provincie. Met hen gaan we mogelijkheden op het gebied van natuurontwikkeling en groenonderhoud onderzoeken. Ook is er een verbinding gelegd met het Instituut voor Natuureducatie (IVN), om te bekijken of onze deelnemers een opleiding tot natuurgids kunnen volgen. Zodat mensen bij ons behalve aan hun herstel, ook aan hun toekomst kunnen werken.”

Kennis delen
Nuttige verbindingen komen ook tot stand dankzij de vlogs die over Respijthuis Cruyshof zijn gemaakt. “Veel mensen hebben naar aanleiding van de vlogs contact met ons gezocht. Omdat ze hun kennis met ons willen delen, samen willen werken, of nieuwsgierig zijn en zich afvragen of een initiatief als het onze ook iets voor hen zou kunnen zijn. Vooral als je iets nieuws ontwikkelt zoals wij dat doen, is het belangrijk dat mensen met je meedenken. Dat levert oplossingen en samenwerkingspartners op waar je zelf wellicht niet zo snel aan had gedacht.”

"Het is belangrijk dat mensen met je meedenken." Jeroen Kwak

Vorige artikel:

Impactmonitoring

Volgende artikel:

Betekeniseconomie