KLOOSTERPRODUCTEN

Hoe een verdwenen middeleeuws klooster tot op vandaag kan nagalmen


550 jaar geleden werd tussen Olland en Liempde een Kartuizerklooster gesticht langs de Dommel. Kartuizerkloosters zijn altijd zeldzaam geweest vanwege de hoge kosten die nodig waren voor hun stichting en het onderhoud van de monniken die er leefden als kluizenaars. De (korte) aanwezigheid van een dergelijk klooster in Olland kan ons meer vertellen over de geschiedenis van het dorp en haar omgeving. Bovendien hebben het kartuizerklooster en de daarbij behorende gebouwen en gronden hun sporen nagelaten in het landschap. Genoeg redenen dus om de geheimen van het klooster te ontrafelen en deze geschiedenis nieuw leven in te blazen. Hiervoor werd in 2010 de Stichting Kartuizerklooster Sinte Sophia van Constantinopel opgericht.

Ontdekken, bestuderen, uitpluizen en publiceren

De Stichting Kartuizerklooster Sinte Sophia van Constantinopel wil allereerst het verhaal van het klooster vertellen. Ze bestudeert en archiveert hiervoor oude geschriften van de kartuizers. De kennis die de stichting daarmee vergaart, wordt ook voor een breed publiek toegankelijk gemaakt door boeken uit te geven over het onderwerp. Zo leren we steeds meer over de kartuizers en de geschiedenis van de streek rond het klooster. Dit versterkt de identiteit van de streek en haar inwoners. Dat klinkt misschien vaag, maar is zeker niet onbelangrijk, want goed geïnformeerde streekbewoners zijn de belangrijkste ambassadeurs om dit erfgoed in de toekomst te behouden.

"Goed geïnformeerde streekbewoners zijn de belangrijkste ambassadeurs om dit erfgoed in de toekomst te behouden."

Overblijfselen in het landschap zichtbaar maken

Slechts twee jaar leefden en werkten de kartuizers in Olland. Desalniettemin heeft het kartuizerklooster de omgeving sterk beïnvloed door het exploiteren van boerderijen, het gebruik van akkers en weiden en turfontginning. Verschillende sporen zijn nog zeer aanwezig in het landschap. Met name tussen het Dommeldal en de Geelders, natuurgebieden die behoren tot Het Groene Woud. Zo vind je er nog enkele kartuizerhoeves, waaronder Het Groot Duijfhuijs in Kasteren, grenswallen, witterplekken, rabatten en tekenen van turfontginning. Ook de exacte locatie van het klooster, dat volledig is verdwenen, wil de stichting achterhalen en met natuurlijke materialen zichtbaar maken.


Deze sporen van de kartuizers behoren tot de kernkwaliteiten van Het Groene Woud en zorgen voor extra beleving in dit natuurgebied. Het trekt meer bezoekers aan die via fiets- en wandelroutes de historische plekken ontdekken. De stichting Kartuizerklooster Sinte Sophia van Constantinopel levert zo een belangrijke bijdrage aan het behoud en het herstel van de cultuurhistorische waarden in Het Groene Woud.

Verklarende woordenlijst


  • Grenswal: markeerde de ontginningsblokken (soort verkavelingsstructuur) die vroeger bijvoorbeeld werden gebruikt voor de productie van hout en turf. Het zijn een van de meest waardevolle, cultuurhistorische elementen van Het Groene Woud. Ze zijn eeuwen geleden aangelegd, maar op sommige plaatsen nog steeds goed zichtbaar.


  • Witterplek: een plek om stammen te witteren (dit is een conserveringsmethode).


  • Rabatten: langwerpige ophogingen langs greppels. Het is een techniek die gebruikt wordt in de bosbouw.

Honing, brood en bier uit de 15de eeuw

Ook voor lokale ondernemers kunnen de kartuizers vandaag nog steeds van belang zijn. De stichting Kartuizerklooster Sinte Sophia van Constantinopel helpt lokale ondernemers om producten of arrangementen te koppelen aan de geschiedenis van de kartuizers. Dat zorgt op toeristisch vlak voor meerwaarde en is economisch interessant voor ondernemers.


Zoals voor Imkerij De Linde in Sint-Oedenrode, bijvoorbeeld. Hier verkopen ze brood, bier, honing en kaarsen die op de wijze van de kartuizers gemaakt worden. De geschenkpakketten doen het met name erg goed. De producten betekenen een verbreding van het assortiment van de imkerij en vergroten het netwerk van de webwinkel.

Juwelen van perkament

De bronnen die de stichting Kartuizerklooster Sinte Sophia van Constantinopel doorheen de jaren ontdekte, waren gemaakt van perkament van zeldzame inheemse schapenrassen. Schapen die nu nog steeds ingezet worden als natuurbegrazers. Maar dit gebruik staat continu onder druk, omdat het financieel niet zo interessant is. Het inspireerde de stichting om het materiaal en het oude ambacht van perkament maken nieuw leven in te blazen.

De stichting werkte hiervoor samen met studenten van de Design Academy in Eindhoven. Zij onderzochten onder andere de mogelijkheden van perkament voor nieuwe toepassingen. In juwelen, in kleding, meubels, zelfs in brillen, kan perkament worden gebruikt. Deze nieuwe toepassingen kunnen de schapenkuddes extra economische waarde geven. En die economische waarde draagt bij aan de instandhouding van deze oude, inheemse rassen.