KLOOSTERPRODUCTEN

Abdij van Berne, gemeenschap naar buiten gericht


Het leven van de Norbertijnen in de abdij van Berne in Heeswijk-Dinther is van oudsher gericht op het samenleven in de communiteit én op een innig contact met de buitenwereld. ‘Vita mixta’ is het uitgangspunt, letterlijk vertaald: ‘gemengd leven’.

Door: Tjeu van Ras


Denis Hendrickx is zes jaar abt van de Norbertijnen, onlangs voor een nieuwe periode van 9 jaar herkozen. De Canonie van Berne omvat alle Norbertijnen in Nederland. De Norbertijnen van Berne zijn sinds 1134 in Nederland en daarmee de oudste nog bestaande kloosterorde. Ze vestigden zich in een abdij in Berne, vlakbij Heusden.


Na de 80-jarige oorlog moesten ze vluchten en kwamen ze in Vilvoorde (België) terecht. Onder Napoleon werd het nog erger en moesten de Norbertijnen het zonder centraal klooster doen. Pas na het herstel van de kerkelijke hiërarchie in 1853 veranderde het tij. In 1857 vestigden de Norbertijnen zich in Heeswijk. Anno 2019 wonen in de abdij zelf 20 Norbertijnen. Norbertijnen zijn er verder in priorij De Schans in Tilburg, in priorij De Essenburgh in Hierden en Communiteit Mariëngaard, ook in Hierden. In Tilburg en in Heeswijk-Dinther e.d. zijn Norbertijnen actief in parochies en in het pastoraat.

Berna ut lucerna

“Onze abdij is als een bijenkorf”, zo staat op de website van de Norbertijnen te lezen: “Wij, broeders van de abdij, vormen de kerngemeenschap. Gasten komen en gaan. We gaan er zelf ook op uit om in wijde kringen rondom de abdij mensen nabij te zijn bij al hun levensvragen. We willen mensen ‘licht’ brengen, met hen optrekken, hun dagelijks bestaan ver‘licht’en. We krijgen een leus mee: Berna ut lucerna: dat Berne het Licht moge verspreiden.”


Boerencoöperaties

Dat de Norbertijnen naar buiten gericht zijn, is volgens abt Hendrickx niks nieuws. “Eind negentiende eeuw was Gerlachus van den Elzen de Norbertijn die zich de armoede van de boeren aantrok en boerencoöperaties oprichtte. De huidige Rabobank komt eruit voort. “Ik vind die coöperatieve gedachte heel uitdagend. Het is heel erg actueel. Kijk naar koningin Maxima, die zich sterk maakt voor de microkredieten.”


De abt ziet een kentering. “De betrokkenheid van die bedrijven komt weer terug, kijk naar de fondsen, bijvoorbeeld van de Rabobank, voor lokale activiteiten. Kijk naar de boerensector. Die heeft het niet gemakkelijk, wij hebben daar een verantwoordelijkheid in. Juist in die sectoren willen wij programma’s aanbieden die rust geven, een sfeer van ontmoeten creëren.” Gerlachus heeft ook het gymnasium van de Norbertijnen in Heeswijk opgericht. Dat bestaat nog steeds en is gevestigd recht tegenover de abdij.

Mee leven volgens de beginselen van Sint-Augustinus

Naar binnen gericht, naar buiten actief tussen de mensen. Abt Denis Hendrickx schets een gemeenschap die trouw is gebleven aan de beginselen van de heilige Augustinus. Hij schetst de pijlers waarop de Norbertijner gemeenschap is gebaseerd. Het leven in de abdij kent een vast patroon met vaste tijden voor gebed en bezinning. De basis van waaruit de Norbertijnen hun leven vormgeven.


“Een van de pijlers is de ontvangst van gasten”, aldus de abt. De abdij in Heeswijk kan maximaal 25 gasten een verblijf aanbieden. Iedereen is welkom. “In het gastenverblijf is er plek voor iedereen. We leven in een individualistische tijd. Door er te zijn voor iedereen bieden wij bezoekers de gelegenheid om te ruiken aan gemeenschapszin. Bezoekers komen individueel of in groepsverband. Om uit te rusten, voor bezinning of om te werken in het vaste ritme dat de abdij biedt.” Volgens abt Hendrickx is er veel belangstelling: “In de weekends zit het bijna altijd vol. We ontvangen veel kerkelijke groepen, anderen gebruiken onze accommodatie voor een dag.”

Catechese als een vorm van leren

Het contact met mensen van buiten is volgens abt Denis Hendrickx belangrijk. “Catechese als een vorm van leren is van belang. Daarom geven we boeken uit, organiseren we cursussen. In het uitdragen van het geloof speelt de uitgeverij een grote rol, zoals ook het pastoraat en onze kloosterkerk. We dragen het geloof uit in andere activiteiten, stellen thema’s aan de orde die we belangrijk vinden.” De abt wijst daarbij op het kwartaalblad ‘Berne’. Actuele onderwerpen komen daarin aan de orde. Op het moment van het gesprek werkt de abt zelf aan een artikel naar aanleiding van de veelbesproken Nashville-verklaring. “Ik zoek de nuance, mensen stellen dat op prijs. Het is bagage voor hun rugzak.”

“Wij hebben elkaar niet gekozen, we vormen wel een gemeenschap.”

Van boeken tot Bernebier

De abdij in Heeswijk is van oudsher actief in liturgische uitgaven. De abdij heeft een uitgeverij en een boekhandel. Tot zeven jaar geleden was er een eigen drukkerij. Wekelijks worden er 65.000 liturgieboekjes verspreid. “Dat worden er langzamerhand en begrijpelijk wel steeds minder”, aldus de abt. De uitgeverij richt zich mede daarom steeds meer op het uitgeven van boeken, nu zo’n 25 per jaar. Dankzij de nieuwe druktechnieken is het goed mogelijk om die in kleinere oplages uit te geven. In de boekwinkel bij de abdij kan je ze inkijken en kopen.


De boekenwinkel kent meer dan alleen religieuze boeken, er worden steeds meer ander producten aangeboden, producten van abdijen van de Norbertijnen. "We bieden daarnaast ook steeds meer streekproducten aan. Dat geeft onze relatie met de omgeving aan.”


De introductie van het Bernebier past in die trend. Het bier wordt in de winkel aangeboden en er is een proeflokaal ingericht, alle werkdagen open van 12 tot 17 uur met rondleidingen voor bezoekers. “We laten een film zien over de abdij, over het brouwproces en bezoekers krijgen een kijkje in onze tuinen.” Er is zelfs een aparte stichting voor opgericht. Het proeflokaal en de rondleidingen worden helemaal verzorgd door vrijwilligers. “Dat gaat heel goed, het past in onze kloosterwaarden.”

Leven in gemeenschap

“Ik geloof in de toekomst”, zegt de abt aan het slot. “Het leven in een gemeenschap heeft een positieve waarde. Er zijn ook verschillende vormen, het hoeft niet om alleen ongehuwde mannen te gaan. Ik kan me goed voorstellen dat mensen zich met elkaar willen engageren. Denk aan een soort Begijnhof rond de abdij.” Er blijft volgens Hendrickx gemeenschappelijk leven, in een vast ritme. “Je kunt verschillende visies van kerkzijn hebben, je moet ruimte bieden aan elkaar. Je hoeft het niet altijd eens te zijn met elkaar. Geef elkaar respect en ruimte.” De abt noemt het ‘verrassend’ hoe mensen van verschillende herkomst met elkaar leven. “Wij hebben elkaar niet gekozen, we vormen wel een gemeenschap.”


Meer informatie op: www.abdijvanberne.nl