Varkensbedrijf van der Meijden-Welvaarts


Eigenaar: Kees van der Meijden (53)

Plaats: Oirschot

Opgericht: 1978

Aantal werknemers: 3 man, 1 voor de opleiding

Stalsysteem: gekoelde mestpan

Ontwikkeld door: Inter Continental en R&R Systems BV

In gebruik sinds: 2016

Aantal dieren: 1.000 zeugen

Aantal ha grond: 20


Een lagere energierekening én emissie met de gekoelde mestpan

Al in 2010 liepen de eerste testen met een gekoelde mestpan bij Inter Continental in Sterksel. In 2016 zette varkenshouder Kees van der Meijden de gekoelde mestpan neer in zijn nieuwe kraamstal in Oirschot. Het traject was lang, maar de resultaten veelbelovend: een forse energiebesparing, betere stalklimaten en 85% ammoniakreductie.


De gekoelde mestpan


In de kraamstal van Kees van der Meijden liggen mestpannen met een koelelement. De mest wordt hierin opgevangen en direct teruggekoeld naar 15 graden Celsius. Dan komt er geen gas vrij en vormt zich dus geen ammoniak. Beter voor het klimaat, de omgeving, werknemers én varkens zelf. Het stalklimaat wordt er prettiger van en dat zie je terug in de gezondheid van de dieren. Daarnaast verwerkt een warmtepomp de warmte die het systeem genereert om de stal en het kantoorpand te verwarmen. Zoals Kees het zegt: “Na zeven jaar heeft het zich niet alleen terugverdiend, maar brengt het geld op.”

De uitstoot aan ammoniak zou nu op 1,27 kg per kraamhok per jaar zitten. Daarnaast zorgt het fijne stalklimaat voor een efficiëntieslag. De zeugen hebben het goed, eten goed, er is genoeg ventilatie en ze zijn beter in een goede conditie te houden. Doordat de mest wordt afgesloten is er minder bacteriewerking, en komt er minder vaak diarree voor biggen. Uitval is verlaagd. Tot slot is het voor de medewerkers ook goed toeven in de stal en kunnen zij de biggen veel beter monitoren en te werken aan betere resultaten.

Mestafvoer


De mest wordt dus in de pannen teruggekoeld, de dikke fractie mengt zich met de dunne fractie, en daardoor laat de mest zich goed afvoeren. Bereikt de mest in de pan een niveau van 12 centimeter, dan wordt die met een natuurlijk vacuüm afgelaten naar de put of tank. Kees scheidt zelf de dunne fractie van de dikke. “De dunne fractie rijden we uit op eigen land. De dikke fractie laten we door een ander bedrijf scheiden waarvan we de dunne weer zelf gebruiken. De dikke fractie voeren we af.”


Het mestpansyndroom

Een uitdaging in dit hele proces, is de wetgeving. Voor een stalsysteem wettelijk goedgekeurd wordt, gaat er een heel proces van metingen en beleid aan vooraf. In dit geval duurde het zo’n 8 jaar voordat andere boeren ermee aan de slag konden. De drie noemen dit gekscherend het ‘mestpansyndroom’, maar voor hoofdpijn zorgde het soms wel.

Geschiedenis


Door een grote stalbrand in 2013 besloot Kees: het moet anders. “De brand was ontstaan in een luchtwasser, dus dat was geen optie meer. Ik wilde ook écht iets doen wat het stalklimaat beter maakte. Ik had het er veel over met de leverancier van de luchtwasser, en via hem kwam ik terecht bij de ontwikkelaars van de gekoelde mestpan.” Dat waren John Houben (Inter Continental) en Eric van Houtum (R&R Systems). Zij waren al sinds 2009 bezig met het doorontwikkelen van een combinatiesysteem van mestpannen en mestkoeling.


John vertelt hoe dat ging: “Eric ontwikkelde voor ons koelframes sinds de jaren ‘90 en is al jaren actief in de duurzame energie. Met de aangescherpte regels in Brabant voldeden veel stalsystemen zoals de mestpan an sich niet meer aan de gewenste verlaging van ammoniakuitstoot. Toen hebben Eric en ik de krachten gebundeld voor dit project.” In 2010 werd de eerste proefstal ingericht in Sterksel. De resultaten waren goed en het leek er toen al op dat de 85% ammoniakreductie realiteit zou worden. Toen Kees het systeem in Sterksel bekeek, was hij direct verkocht. In die winterperiode werd het systeem nog getest voor extreem zomerweer. Koelt de mest dan nog goed? En hoe is het stalklimaat dan? “Maar doordat de mest altijd onder de 15 graden is, is er altijd koele lucht in de stal.” legt John uit. Daarnaast heeft deze kraamstal een goede ventilatie.

Prettiger werken


Sinds 2016 staat de vernieuwde kraamstal met gekoelde mestpannen bij Van der Meijden-Welvaarts, naast nog een oudere, traditionele stal voor de zeugen zonder biggen. Kees is positief over het resultaat: “Het stalklimaat is super: de temperatuur voor de biggen is goed en de zeug heeft voldoende verkoeling en frisse lucht.


Je ruikt geen mest of ammoniak en er is veel minder fijnstof. Dat is voor ons prettiger werken!” Fijnstof ontstaat deels uit mest en in warme stallen. Doordat de mest afgesloten wordt opgevangen en er een koel klimaat heerst, is er dus een lagere fijnstofuitstoot.

Geen vliegen


Het systeem reduceert ammoniakvorming met 85%. Een onverwacht voordeel was dat de stal geen vliegen meer aantrekt. Dat hadden ze niet voorzien, zegt John. “Larven ontwikkelen zich normaal in de mest, maar komen niet uit onder de 15 graden. De stal heeft dus geen vliegen en dat is een voordeel op het vlak van hygiëne.” Met dit systeem is deze stal ontzettend brandveilig, en dat is belangrijk voor Kees.


Energieneutraal


Een ander groot voordeel in dit ontwerp, is de energieterugloop. Sinds de installatie gebruikt het bedrijf geen gas en bespaart tweederde van de oude energierekening. Kees heeft plannen om het bedrijf energiezuinig te maken: “We weten nu wat we verbruiken en willen in de toekomst ook zonnepanelen leggen om volledig in onze eigen energiebehoefte te voorzien. Maar daarvoor willen we eerst met de oude stal aan de slag.”


Toekomstdromen


Daarover gesproken hebben de drie nog wel ambities voor de toekomst. “Hoe mooi zou het zijn om dit systeem toe te passen op andere categorieën in de varkenshouderij?” vindt Eric van Houtum. John en Kees knikken instemmend.


Het systeem is tot nu toe alleen gebouwd in kraamstallen en nog niet geschikt voor bijvoorbeeld de opfok of vleesvarkens. John: “Ik zou het zelfs wel willen doorontwikkelen zodat het ook op andere dieren toepasbaar is. Zo zorgen we dat de veehouderij toekomst heeft in Brabant.” Kees voegt daaraan toe: “Het zou mooi zijn als we als agrarisch ondernemer voor niemand meer overlast veroorzaken.”

Geïnteresseerd in de gekoelde mestpan?
Ga voor meer informatie naar de website van Inter Continental.