SOCIAL RETURN


Steeds meer publieke organisaties zien het belang van social return in en het wordt steeds vaker toegepast. Omdat er geen generiek landelijk beleid voor is, wordt het instrument verschillend gebruikt. Het is daarom nog een uitdaging om social return écht tot een succes te maken.


Social return is een manier om meer werkgelegenheid te creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Inkopers kunnen bij het gunnen van opdrachten, de opdrachtnemer stimuleren of verplichten om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te betrekken bij de uitvoering van de opdracht of om andere activiteiten met een sociale impact uit te voeren.


Thea Smid-Verheul (Stichting Rijk): “Het is heel goed om een pilot van een jaar op social return te organiseren. Dan kun je ervaring opdoen, het net ophalen en aanpassen waar dat nodig is. En mocht het niet bevallen? Dan stop je er gewoon weer mee!”

Er zijn grofweg vier manieren om social return uit te vragen:


  1. Social return aan de hand van de Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO, zie kader)
    Hoe hoger hun PSO-certificering, des te meer korting krijgen opdrachtnemers op hun social return-verplichting. De gedachte hierachter is dat opdrachtnemers met hoge certificering al veel mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst hebben.
  2. Social return als gunnigscriterium
    Er worden meer punten toegekend aan potentiële opdrachtnemers die een beter plan van aanpak hebben voor het realiseren van social return bij de uitvoering van de opdracht.
  3. Social return 2.0
    Een bepaald percentage social return als uitvoeringsvoorwaarde of gunningscriterium, waarbij social return maatwerk is per opdrachtnemer. Opdrachtnemer en opdrachtgever bepalen samen de invulling en voeren deze samen uit.
  4. Bouwblokkenmodel
    Bij deze methode wordt social return als uitvoeringsvoorwaarde uitgevraagd. In het bouwblokkenmodel zijn er verschillende blokken met mogelijkheden om social return in te vullen. Dit zorgt voor een beperkte mate van maatwerk per opdrachten.

De Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) is een wetenschappelijk onderbouwd keurmerk dat inzichtelijk maakt in welke mate organisaties inclusief ondernemen. De PSO meet hiervoor onder andere het percentage mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt dat bij een organisatie in dienst is. Als dat 30% of hoger is komen organisaties in aanmerking voor de hoogste trap op de prestatieladder: de zogeheten PSO 30+ certificering. Dit zijn vaak sociale ondernemingen.

Dat er geen uniform beleid op social return is, kwam ook naar voren in de proeftuin. Er is bijvoorbeeld nauwelijks sprake van regionaal beleid en samenwerking. Dit zou niet alleen handig zijn voor opdrachtnemers - die nu in dezelfde regio aan verschillende regelingen moeten voldoen - maar ook voor opdrachtgevers. Zij kunnen van elkaar leren en vragen, oplossingen en successen delen.

Social return-coördinator

Om het in de eigen organisatie te bevorderen, helpt het om (tijdelijk) iemand vrij te maken die zich dedicated met social return bezig kan houden. Zo’n social return-coördinator kan bijvoorbeeld een grote rol spelen bij het afstemmen van het social return-beleid met het duurzaamheidsbeleid en MVI-beleid. En eventueel een pilot social return opzetten. Maar misschien nog wel belangrijker: de coördinator kan het verschil maken, door samen met de hele organisatie de gewenste impact en doelen van social return te bepalen en die te verbinden aan de missie en visie van de organisatie.



Eye-opener

Een belangrijke eye-opener tijdens de proeftuin: Hoewel social return altijd in verband wordt gebracht met arbeidsparticipatie, biedt de Aanbestedingswet ook ruimte om social return in te vullen met bijvoorbeeld innovatie- of milieudoelen. Er wordt al geëxperimenteerd met deze brede opvatting maar het is voor velen een nog onbekende mogelijkheid.


Meer weten?

Meer weten over social return? Op de website van PIANOo zijn verschillende handreikingen, onderzoeken en praktijkvoorbeelden van social return te vinden. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft daarnaast in 2018 een Handreiking Social Return gepubliceerd.


IBN

Sociale onderneming IBN biedt kansen aan mensen die het zonder steun niet redden op de arbeidsmarkt. Ze leiden via werkleerlijnen medewerkers op tot vakkrachten. Tijdens of na deze leerperiode kan de medewerker via een detachering of rechtstreeks bij een werkgever in de regio aan de slag. Daarnaast heeft IBN diverse werkzaamheden binnen de eigen bedrijfsonderdelen, zoals schoonmaak, beheer, groenonderhoud, in-, om- en verpakken, assemblage en montage.


Omdat IBN impact maakt op arbeidsparticipatie, zullen veel opdachtgevers inkoop bij IBN door opdrachtnemers goedkeuren als invulling van hun social return-verplichting. De factuur van IBN voor de geleverde dienst of het geleverde product mag dan in z’n geheel worden afgetrokken van de social return-verplichting van de opdrachtnemer.