SOCIAAL AANBESTEDEN


Publieke organisaties moeten zich houden aan de Aanbestedingswet. Het beeld bestaat dat het moeilijk is om in aanbestedingen ruimte te bieden aan innovatieve (en vaak kleinere) spelers zoals sociale ondernemingen. Gelukkig valt dat in de praktijk mee.


In de Aanbestedingswet is het creëren van maatschappelijke waarde benoemd als een hoofdoelstelling (artikel 1.4 Aw 2012). In 2016 is de Aanbestedingswet gewijzigd en zijn er ruimere mogelijkheden opgenomen om aan te sturen op innovatie, sociale impact en klimaat- en energiedoelstellingen. Een paar voorbeelden:


  • Artikel 2.80 maakt het mogelijk om bijzondere uitvoeringsvoorwaarden te verbinden aan een overheidsopdracht. Bijvoorbeeld de voorwaarde dat verpakkingsmateriaal gerecycled moet worden, dat een bepaald deel van de opdracht moet worden uitgevoerd door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of dat benodigde stroom moet worden opgewekt uit hernieuwbare energiebronnen[1].


  • Artikel 2.82 biedt de mogelijkheid om aanbestedingen uit te schrijven waaraan uitsluitend sociale ondernemingen of sociale werkplaatsen, met 30% of meer medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt, kunnen deelnemen. Door de opkomst van sociale ondernemingen is effectieve concurrentie ook bij deze aanbestedingen steeds waarschijnlijker.


Dit is slechts een greep uit de mogelijkheden. Voor meer informatie verwijzen we naar de blog van Maartje Speksnijder (CMS) op de site van Buy Social.


[1] Energie afkomstig van natuurlijke bronnen die constant worden aangevuld. Dit is energie uit wind, waterkracht, zon, bodem, buitenluchtwarmte en biomassa.


Maartje Speksnijder (CMS): “Er wordt vaak gedacht dat prijs altijd een bepalende rol speelt bij aanbestedingen terwijl de Aanbestedingswet juist stimuleert dat ook kwalitatieve criteria – criteria waarmee zoveel mogelijk maatschappelijke waarde wordt gecreëerd – een beslissende rol spelen in de selectie van de opdrachtnemer.”

“Ik hoorde in de proeftuin dat er vaak te conservatief wordt uitgevraagd. Eén voorbeeld kwam van de sociale onderneming Cycloon Post & Fietskoeriers. Zij moesten een CO2 certificaat van een paar duizend euro hebben om kans te maken op een bepaalde aanbesteding. Dat was veel geld en voor hen een onlogische investering. De functionele eis was dus goed bedoeld maar belemmerend voor een partij die het qua CO2-uitstoot niet beter kan doen.”

Ondanks de uitbreidingen van de wettelijke mogelijkheden, en de opkomst van sociale ondernemingen die hierop inspelen, blijven er nog veel kansen liggen om maatschappelijke impact te creëren. Dit komt onder andere door de populariteit van groots opgezette aanbestedingen waarin diverse opdrachten worden samengevoegd. Vaak vallen sociale ondernemingen af door de schaalgrootte. Gelet op het clusterverbod in de Aanbestedingswet is het samenvoegen van opdrachten echter niet toegestaan en zijn inkopende organisaties in beginsel verplicht om een opdracht op te delen in meerdere percelen.


Door een aanbestedingskalender bij te houden, ontstaat in een organisatie meer overzicht over aankomende aanbestedingen. Dit instrument kan helpen om in een vroeg stadium, met diverse discplines aan tafel, de mogelijkheden in de wet te verkennen. Hierdoor kunnen aanbestedingen beter worden uitgeschreven en meer impact opleveren.


Een tijdige voorbereiding schept onder andere ruimte om een marktconsultatie te organiseren. Je krijgt daarmee goed inzicht in de samenstelling van de markt en de mogelijkheden die die markt biedt.

Een les vanuit de proeftuin is om altijd – dus ook wanneer dit niet direct voor de hand lijkt te liggen – te onderzoeken of je hier sociale ondernemingen bij kunt betrekken. Zij kunnen je met hun innovatieve blik prikkelen om goed na te denken over wat je wilt bereiken, soms af te wijken van gebaande paden en je uitvraag aan te scherpen. In het volgende hoofdstuk gaan we dieper in op de marktconsultatie.


“Tip voor sociale ondernemingen: zet op je website dat je meedoet aan aanbestedingen. Zo is het voor aanbestedende diensten in één oogopslag duidelijk dat ze je daarvoor kunnen benaderen.”



Meer weten over (Europees) aanbesteden? Neem ook een kijkje op de website van PIANOo, het expertisecentrum aanbesteden van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

CYCLOON POST & FIETSKOERIERS


Sociale onderneming Cycloon Post & Fietskoeriers levert diensten op het gebied van post en logistiek. Daarbij maken ze bewust de keuze om duurzaam én sociaal te ondernemen. Zo worden in de postcentra alle werkzaamheden uitgevoerd door medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daarnaast worden post en pakketten zo veel mogelijk op de fiets bezorgd. En is er een langere rit nodig? Dan worden auto’s op groen gas ingezet.