IMPACT METEN


Impact meten is een wezenlijk onderdeel van sociaal ondernemen. Het is belangrijk dat je als sociaal ondernemer kunt aantonen welke meerwaarde je levert. Publieke organisaties die sociaal gaan inkopen willen weten hoe ze die impact kunnen meten.


Impact meten is het zichtbaar maken van de langdurige maatschappelijke meerwaarde die je levert. Bij het meten van impact wordt vaak de theory of change (TOC) uit de veranderingsleer gebruikt. In een TOC breng je overzichtelijk in kaart hoe je een gewenste verandering denkt te bereiken, welke activiteiten en middelen je daarbij inzet en welke aannames je doet over het effect ervan. Dit kan je monitoren gedurende je aanpak: je volgt de voortgang van je aanpak op de vijf onderstaande punten - in onderlinge samenhang - en stuurt zonodig bij.

  • Middelen
    Bronnen om mee te starten.
  • Activiteiten
    Benodigde acties.
  • Output
    Concreet resultaat (product of dienst).
  • Outcome
    Effecten op directe omgeving.
  • Impact
    Langdurige effecten op de maatschappij.

Maatschappelijk probleem

Sociale ondernemingen ontstaan vaak uit de wens om een maatschappelijk probleem op te lossen. Ze beginnen daarom vaak met het benoemen van hun gewenste impact. Zij werken vervolgens een creatieve, vernieuwende manier uit om dit te doen.


Een voorbeeld hiervan is VanHulley, een sociale onderneming waar vrouwen met een afstand tot de arbeidsmarkt kleding maken van resttextiel. VanHulley wilde iets verbeteren aan de arbeidsparticipatie van vrouwen in de maatschappij (impact). Pas daarna volgde aandacht voor andere stappen in de keten: een ruimte en naaimachines (middelen), het breed werven van vrouwen (activiteiten) en het bijhouden van het aantal vrouwen dat in hun atelier aan het werk was (output). De vierde stap in de keten, de outcome, is in het begin vaak nog lastig te bepalen. Zo ook bij VanHulley. Zij weten intussen dat hun outcome ligt in de empowerment van de vrouwen die bij hen werken.

Refugee Team

In Nederland worden jaarlijks zo’n 600 (sport)evenementen georganiseerd die tegen dezelfde uitdaging aanlopen: het vinden van voldoende gemotiveerde vrijwilligers. Tegelijkertijd vinden vluchtelingen moeilijk een baan: 90% van hen zit 2,5 jaar nadat zij een verblijfsvergunning hebben gekregen nog werkloos thuis. Het doel van sociale onderneming Refugee Team is deze twee problemen op te lossen door ze te combineren. Ze helpen vluchtelingen beter te integreren in Nederland door hen via vrijwilligerswerk bij (sport)evenementen te begeleiden naar een baan, opleiding of stage. Het Refugee Team is een van de sociale ondernemingen die de mogelijkheid krijgt om door te groeien, mede dankzij hun deelname aan het Brabant Outcomes Fund.

Impact meten

In onze proeftuin wordt duidelijk dat impactmeting bij publieke organisaties nog in de kinderschoenen staat. Hierdoor past de sturing vaak nog niet bij de doelstellingen van sociale ondernemingen. Het inkoopbeleid stuurt bijvoorbeeld op output, zoals het aantal werkplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij social return-beleid.


Sociale ondernemingen worden niet (alleen) gedreven door het aantal mensen dat ze in dienst nemen maar door het effect dat ze op hun medewerkers hebben, bijvoorbeeld persoonlijke ontwikkeling en geluk. Ofwel op de moeilijker meetbare outcome en impact zoals in het voorbeeld van VanHulley.

Experimenteren

In provincie Noord-Brabant wordt veel aandacht besteed aan, en geëxperimenteerd met impact meten. De provincie biedt de communityleden van Stérk.Brabant bijvoorbeeld trainingen aan op het gebied van impactmonitoring. In de proeftuin komt naar voren dat ook de inkopende organisaties behoefte hebben aan kennis over impact meten voor inkoop bij sociale ondernemingen.

Brabant Outcomes Fund

De provincie heeft bovendien geëxperimenteerd met het Brabant Outcomes Fund (BOF), het eerste resultatenfonds van Nederland. In dit fonds werken publieke en private investeerders samen om sociale ondernemingen van groeikapitaal te voorzien. De investeerders ontvangen vanuit het BOF hun investering terug als de behaalde impact is geleverd. Het is hiervoor dus heel belangrijk om de impact van te voren concreet en meetbaar te maken en afspraken hierover vast te leggen.

Het Impactpad is een online tool ontwikkeld door het Impact Centre Erasmus, Avance en Social Enterprise NL. Het doel van het Impactpad is om sociale ondernemingen te helpen om hun impact in kaart te brengen, om zo herkenning en erkenning te krijgen van hun bijdrage aan maatschappelijke doelstellingen.